Việc áp dụng Thuế Tối thiểu Toàn cầu (Global Minimum Tax – “GMT” hay “Pillar Two”) đánh dấu một bước chuyển dịch mang tính nền tảng trong hệ thống thuế quốc tế. Có hiệu lực từ năm 2024, Việt Nam đã triển khai Thuế bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn (Qualified Domestic Minimum Top-up Tax – QDMTT), nhằm đảm bảo rằng thu nhập phát sinh tại Việt Nam của các tập đoàn đa quốc gia thuộc phạm vi áp dụng (MNEs) chịu mức thuế suất hiệu dụng tối thiểu (ETR) là 15%.
Sự thay đổi này làm suy giảm đáng kể hiệu quả của các chính sách ưu đãi thuế truyền thống, đồng thời đặt ra yêu cầu cả cơ quan quản lý và nhà đầu tư nước ngoài cần đánh giá lại chiến lược tại Việt Nam.
Pillar Two, được xây dựng từ sáng kiến của OECD/G20, áp dụng đối với các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu EUR trở lên. Khuôn khổ này thiết lập mức thuế suất hiệu dụng tối thiểu toàn cầu 15% thông qua các quy tắc phối hợp:
Việc Việt Nam áp dụng QDMTT giúp đảm bảo rằng phần thuế bổ sung phát sinh từ thu nhập chịu thuế thấp sẽ được giữ lại trong nước, thay vì chuyển sang quốc gia của công ty mẹ.
Nội dung | Phân tích | Tác động đối với doanh nghiệp FDI |
Suy giảm hiệu quả của ưu đãi thuế | Việt Nam lâu nay thu hút FDI thông qua ưu đãi thuế TNDN (thuế suất ưu đãi 10%, 5%, miễn giảm thuế). Tuy nhiên, dưới Pillar Two, nếu ETR < 15% sẽ phát sinh thuế bổ sung tại cấp tập đoàn. Do đó, lợi ích từ ưu đãi thuế bị trung hòa ở cấp độ toàn cầu. | Ưu đãi thuế vẫn hợp lệ về pháp lý nhưng không còn tạo lợi ích thuế ròng cho các tập đoàn thuộc phạm vi áp dụng. Doanh nghiệp cần đánh giá lại hiệu quả thực tế của các chính sách ưu đãi hiện hành. |
Gia tăng gánh nặng tuân thủ | Doanh nghiệp phải tính toán ETR theo quy tắc GloBE, khác biệt đáng kể so với chuẩn kế toán và quy định thuế nội địa. Đồng thời, cần chuẩn bị dữ liệu tài chính hợp nhất và thực hiện nghĩa vụ kê khai Pillar Two. | Bộ phận tài chính – thuế sẽ đối mặt với độ phức tạp cao hơn, đòi hỏi nâng cấp hệ thống, chuẩn hóa dữ liệu và tăng cường năng lực chuyên môn để đảm bảo tuân thủ. |
Thay đổi các yếu tố quyết định đầu tư | Khi ưu đãi thuế không còn là yếu tố then chốt, nhà đầu tư sẽ chuyển trọng tâm sang các yếu tố nền tảng như hạ tầng, nhân lực, chuỗi cung ứng và tính minh bạch pháp lý. | Năng lực cạnh tranh của Việt Nam sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào các yếu tố phi thuế. Doanh nghiệp cần cân nhắc lại chiến lược đầu tư theo hướng dài hạn và bền vững. |
Trước những thay đổi nêu trên, các tập đoàn thuộc phạm vi áp dụng nên:
Việc đánh giá sớm và chủ động lập kế hoạch sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa vị thế thuế.
Việc triển khai Pillar Two phản ánh sự chuyển dịch từ cạnh tranh thuế suất sang phối hợp thuế toàn cầu. Đối với Việt Nam, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để tái định vị chiến lược thu hút FDI theo hướng bền vững và tạo giá trị gia tăng cao hơn.
Đối với các tập đoàn đa quốc gia, việc thích ứng kịp thời không chỉ nhằm đảm bảo tuân thủ mà còn góp phần duy trì hiệu quả hoạt động trong một môi trường thuế toàn cầu ngày càng phức tạp.
Nếu Quý doanh nghiệp cần đánh giá chi tiết tác động hoặc hỗ trợ tuân thủ Pillar Two tại Việt Nam, vui lòng liên hệ với đội ngũ tư vấn của chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời và chuyên sâu.
Quyền Nguyễn
