Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu (GMT) – Phần 1: Đối Tượng Áp Dụng, Thông Báo Đơn Vị Hợp Thành Và Đăng Ký Thuế

Vào ngày 29/08/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 236/2025/NĐ-CP, tạo ra một bước ngoặt lớn trong quản trị thuế đối với các tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam. Nghị định có hiệu lực từ 15/10/2025, áp dụng hồi tố cho kỳ tính thuế từ năm tài chính 2024.

I. Xác định đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai thuế GMT

Người nộp thuế là đơn vị hợp thành của tập đoàn đa quốc gia (MNE) có tổng doanh thu hợp nhất của công ty mẹ tối cao đạt từ 750 triệu EUR trở lên trong ít nhất 02 năm của 04 năm tài chính liền kề trước đó.

Việc phân định trách nhiệm kê khai và nộp thuế được thực hiện như sau:

• Trường hợp Tập đoàn chỉ có 01 đơn vị hợp thành tại Việt Nam: Đơn vị đó trực tiếp thực hiện đăng ký, nộp tờ khai và nộp thuế TNDN bổ sung.
• Trường hợp Tập đoàn có từ 02 đơn vị hợp thành trở lên tại Việt Nam: Tập đoàn phải chỉ định một đơn vị hợp thành tại Việt Nam đứng ra làm đầu mối chịu trách nhiệm thực hiện các thủ tục đăng ký, nộp tờ khai và nộp thuế thay cho toàn bộ các đơn vị còn lại trong nước.

Việc chỉ định này mang tính bắt buộc, nhằm đảm bảo nghĩa vụ thuế được thực hiện thống nhất tại Việt Nam.

II. Thông báo đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai và danh sách đơn vị hợp thành

1. Thời hạn thông báo

Theo Điều 14 Nghị định 236/2025/NĐ-CP:

• Thông báo lần đầu: Trong vòng 30 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính báo cáo;
• Trường hợp có thay đổi: Chậm nhất là ngày hết hạn nộp hồ sơ khai thuế của năm tài chính phát sinh thay đổi.

2. Mẫu biểu thông báo: Sử dụng Mẫu số 01/TB-ĐVHT ban hành kèm theo Nghị định 236/2025/NĐ-CP.

3. Một số trường hợp đặc thù

Đối với các mô hình:

• Liên doanh không phải là thành viên của tập đoàn liên doanh;
• Tập đoàn liên doanh;
• Tập đoàn con hoặc đơn vị hợp thành có công ty mẹ tối cao là chủ sở hữu thiểu số,

Nếu thuộc phạm vi áp dụng Thuế tối thiểu nội địa đạt chuẩn (QDMTT) thì vẫn phải thực hiện thông báo chỉ định đơn vị chịu trách nhiệm kê khai và danh sách đơn vị hợp thành theo quy định riêng.

III. Đăng ký thuế theo quy định Thuế tối thiểu toàn cầu

1. Đối tượng phải đăng ký thuế

• Đơn vị hợp thành được chỉ định chịu trách nhiệm kê khai;
• Đơn vị thuộc diện áp dụng QDMTT;
• Công ty được chỉ định kê khai của tập đoàn liên doanh;
• Đơn vị hợp thành của tập đoàn con hoặc đơn vị có công ty mẹ tối cao là chủ sở hữu thiểu số.

2. Mã số thuế áp dụng

• Cơ quan thuế cấp mã số thuế 10 số riêng để thực hiện nghĩa vụ thuế GMT.
• Mã số thuế này được sử dụng xuyên suốt cho toàn bộ quá trình kê khai, nộp và quyết toán thuế tối thiểu toàn cầu.
• Trường hợp thay đổi đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai, đơn vị mới kế thừa toàn bộ nghĩa vụ thuế và tiếp tục sử dụng mã số thuế đã cấp.

3. Thời hạn và hồ sơ đăng ký

• Mẫu đăng ký: Mẫu số 01-ĐKTD-ĐVHT;
• Thời hạn đăng ký lần đầu: Chậm nhất 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính báo cáo;
• Thay đổi thông tin đăng ký: Thực hiện trong vòng 10 ngày làm việc kể từ ngày phát sinh thay đổi.

Lưu ý: Trường hợp đặc biệt đối với năm tài chính 2024 kết thúc trước hoặc vào 30/6/2025 thì thời hạn là 90 ngày kể từ ngày Nghị định 236/2025/NĐ-CP có hiệu lực, nhưng không muộn hơn thời hạn kê khai thuế.

4. Cơ quan quản lý và hình thức thực hiện

• Cơ quan quản lý thuế: Chi cục Thuế Doanh nghiệp lớn;
• Hình thức: Thực hiện qua Cổng giao dịch điện tử của cơ quan thuế.

Việc xác định đúng đối tượng áp dụng, chỉ định đúng đơn vị chịu trách nhiệm kê khai và đăng ký thuế kịp thời là nền tảng quan trọng để tuân thủ Thuế tối thiểu toàn cầu tại Việt Nam. Sai hoặc chậm ngay từ bước này có thể dẫn đến rủi ro về kê khai, nộp thuế và trách nhiệm pháp lý.

Đón xem Phần 2, nơi TPM sẽ hướng dẫn hồ sơ, thời hạn kê khai và nghĩa vụ nộp thuế TNDN bổ sung theo Thuế tối thiểu toàn cầu, cùng các lưu ý thực tiễn doanh nghiệp cần quan tâm.

Quyen Nguyen