Lưu Ý Quan Trọng Từ Cơ Quan Thuế Đến Toàn Bộ Người Lao Động Về Thuế TNCN, Bỏ Qua Là Lỡ Quyền Lợi

Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Thuế TNCN có hiệu lực từ 1/7/2026 mang theo hàng loạt thay đổi quan trọng về thu nhập từ lương, tiền công. Người lao động, đặc biệt là lao động tự do, lao động ngắn hạn, lao động có phụ thuộc…, cần nắm rõ những điểm mới sau đây để không bị thất thu và không “đau đầu” vì thiếu hiểu biết về quyền lợi thuế:

• Thu nhập freelancer cũng bị coi là tiền lương: 

Nghị định 253 quy định rõ, tiền thù lao nhận được từ cung cấp dịch vụ của cá nhân không đăng ký kinh doanh, không đăng ký thuế (dù có giấy phép hay chứng chỉ hành nghề hay không) được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công. Có nghĩa là công việc freelance như viết lách, thiết kế, giao hàng, hay dạy thêm… tính thuế tương tự thu nhập lương. Nếu bỏ qua quy định này, lao động tự do có thể nộp thiếu thuế TNCN.

• Hạn cuối đăng ký người phụ thuộc chặt hơn: 

Các khoản giảm trừ gia cảnh ảnh hưởng lớn đến thuế TNCN. Nghị định 253 quy định thời hạn đăng ký người phụ thuộc và nộp hồ sơ kèm theo là trước ngày 31/12 của năm tính thuế, và sẽ duy trì ổn định cho các năm sau nếu không có thay đổi về người phụ thuộc. Điều này nhắc nhở người nộp thuế phải chủ động kê khai con cái, cha mẹ phụ thuộc kịp thời, tránh “mất” khoản giảm trừ đáng kể chỉ vì trễ hạn.

• Tăng ngưỡng tạm khấu trừ 10% lên 5 triệu đồng: 

Từ 1/7/2026, thu nhập trả cho người lao động không ký hợp đồng (hoặc dưới 3 tháng) chỉ phải khấu trừ thuế 10% khi mức trả từ 5 triệu đồng/lần trở lên. Trước đây ngưỡng này chỉ là 2 triệu. Ví dụ, tiền công lẻ được trả dưới 5 triệu lần sẽ không tự động bị trừ thuế 10% (trừ khi người lao động yêu cầu khấu trừ). Quy định mới này giúp giảm gánh nặng cho người lao động có thu nhập nhỏ lẻ nhưng buộc doanh nghiệp và tổ chức phải chú ý hơn trong khai nộp thuế.

• Thu nhập vãng lai 15 triệu đồng không phải quyết toán: 

Nghị định nâng ngưỡng thu nhập vãng lai không cần quyết toán từ 10 triệu lên 15 triệu đồng/tháng bình quân trong năm (đối với phần thuế đã tạm khấu trừ 10% theo Khoản 2 Điều 50). Nếu tổng thu nhập phát sinh ở nơi làm thêm hàng tháng không vượt mức này, cá nhân không phải làm thủ tục quyết toán thuế đối với phần thu nhập đó, tránh thủ tục rườm rà. Nếu vẫn muốn quyết toán trực tiếp, hệ thống thuế sẽ tự tổng hợp thu nhập từ lương trong năm và trừ thuế đã nộp.

• Miễn thuế trợ cấp thôi/mất việc lớn: 

Khoản trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc của người lao động không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN. Đặc biệt, nếu doanh nghiệp tự quy định mức trợ cấp thôi việc, mất việc cao hơn quy định pháp luật trong hợp đồng lao động hoặc thỏa ước, thì phần vượt mức này cũng không bị đánh thuế. Quản lý thuế sẽ không thu của người lao động khoản này, đảm bảo họ nhận được toàn bộ khoản hỗ trợ theo thỏa thuận (thể hiện sự chia sẻ giữa Nhà nước và người lao động khi nghỉ việc).

• Tiền ăn giữa ca, ăn trưa miễn thuế tới 1,2 triệu/người: 

Trước đây người lao động chỉ được miễn thuế tối đa 730.000 đồng/tháng cho tiền ăn giữa ca. Nghị định 253 nâng mức này lên 1,2 triệu đồng/người/tháng. Cụ thể, tiền ăn giữa ca do công ty chi trả dưới 1,2 triệu sẽ không tính vào thu nhập chịu thuế. Chỉ phần vượt 1,2 triệu mới phải tính thuế. Ngoài ra, nếu doanh nghiệp tổ chức bữa ăn cho công nhân (tự nấu, mua suất ăn, phát phiếu ăn…), thì toàn bộ tiền ăn cũng không tính thuế TNCN. Theo quy định mới, từ 1/7/2026 tiền ăn ca của công ty dưới 1,2 triệu được miễn thuế; phần trên 1,2 triệu mới chịu thuế. Đây là khoản lợi mới giúp người lao động hưởng trọn phúc lợi ăn uống.

• Lợi ích nhà ở do công ty xây không đánh thuế: 

Trước đây quy định chỉ miễn thuế TNCN với nhà ở do DN xây cho công nhân tại khu công nghiệp hoặc khu kinh tế, vùng khó khăn. Nghị định 253 bỏ giới hạn này: nếu người lao động được ở trong nhà ở do doanh nghiệp xây dựng (có tính tiền điện nước kèm theo), thì giá trị lợi ích thuê nhà đó không tính thu nhập chịu thuế TNCN. Chỉ khi công ty trả tiền thuê nhà ở (điện nước…) thay người lao động mới tính thuế, và cũng chỉ tính tối đa không quá 15% tổng thu nhập chịu thuế của người đó. Nhờ quy định này, nhiều công nhân ở trọ ổn định do công ty đầu tư sẽ được hưởng ưu đãi về thuế, lớn hơn so với trước.

• Được trừ bảo hiểm tối đa 3 triệu/tháng: 

Các khoản đóng góp bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp bắt buộc hay tự nguyện, cùng tiền mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bổ sung, bảo hiểm nhân thọ… được trừ khi tính thu nhập chịu thuế. Đặc biệt, tổng số đóng bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bổ sung và bảo hiểm nhân thọ được trừ tối đa 3 triệu đồng/người/tháng (cả phần người lao động và công ty đóng). Trước đây giới hạn này chỉ 1 triệu, nay tăng gấp ba giúp người lao động được trừ nhiều hơn, giảm thuế phải nộp.

• Thưởng sự kiện của công ty phải tính thu nhập: 

Tiền thưởng từ các cuộc thi, sự kiện do chính người sử dụng lao động (công ty) tổ chức cho nhân viên hiện nay được coi là khoản thu nhập từ lương, tiền công phải cộng vào thu nhập chịu thuế. Nói cách khác, nếu được thưởng vé du lịch, tiền mặt… từ hội thao, cuộc thi nội bộ thì thu nhập tương ứng cũng bị đánh thuế (điểm i khoản 2 Điều 8 NĐ253).

• Bồi dưỡng hiện vật (đồ đạc) của nghề độc hại miễn thuế: 

Nghị định bổ sung quy định miễn thuế với các khoản phụ cấp độc hại, nguy hiểm và “bồi dưỡng bằng hiện vật” cho người lao động trong ngành nghề có yếu tố này. Chẳng hạn công ty dầu khí phát gạo, sữa cho công nhân làm việc ở giàn khoan độc hại thì giá trị lợi ích đó không tính vào thu nhập chịu thuế TNCN.

• Phụ cấp, trợ cấp nước ngoài miễn thuế: 

Các khoản phụ cấp, trợ cấp, sinh hoạt phí do cơ quan nhà nước ở nước ngoài chi trả cho chuyên gia, ngoại giao viên và người thân đi theo cũng được miễn thuế. Ví dụ phu quân/phu nhân đi theo sang công tác ở nước ngoài hưởng phụ cấp lương thực, nhà ở… sẽ không phải nộp TNCN cho những khoản này (theo điểm e khoản 3 Điều 8 NĐ253).

Trên đây là các điểm mới ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động và người phụ thuộc. Nắm vững thông tin này giúp bạn tránh “mất lợi” do không biết chính sách. Khi làm tờ khai TNCN, hãy căn cứ đúng quy định nêu trên, hoặc hỏi cơ quan thuế, kế toán công ty để được hỗ trợ. Nếu bỏ qua, người lao động có thể hụt mất quyền lợi đáng kể – từ miễn giảm thuế cho đến khoản giảm trừ gia cảnh – theo đúng tinh thần “bỏ qua là lỡ quyền lợi” của cơ quan thuế. Đừng chủ quan để rồi năm sau phải gánh chịu hậu quả về thuế!

Nguồn tham khảo: Nghị định 253/2026/NĐ-CP và hướng dẫn của cơ quan thuế (cơ quan Thuế TP. Hà Nội).