1. Thuế thu nhập doanh nghiệp

a) Khái niệm

Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là loại thuế trực thu được đánh vào thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp phát sinh từ hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư, hoạt động tài chính và các hoạt động khác theo quy định của pháp luật.

b) Tầm quan trọng của việc tuân thủ luật thuế

• Đối với doanh nghiệp:
  • Đảm bảo hoạt động kinh doanh hợp pháp, tránh được các vi phạm pháp luật và các chế tài xử phạt.
  • Được đánh giá cao về tính minh bạch, uy tín, tạo dựng niềm tin với khách hàng, đối tác, nhà đầu tư và nâng cao uy tín thương hiệu.
  • Được hưởng các ưu đãi thuế, hỗ trợ từ chính sách của Nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh doanh.
• Đối với nền kinh tế:
  • Đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, góp phần đảm bảo nguồn lực cho các hoạt động chi tiêu công, an ninh quốc phòng, phát triển kinh tế – xã hội.
  • Tạo môi trường kinh doanh bình đẳng cho các doanh nghiệp, khuyến khích cạnh tranh lành mạnh.
  • Đảm bảo an ninh, trật tự xã hội, xây dựng xã hội văn minh, hiện đại.

2. Giải thích các quy định

a) Đối tượng nộp thuế

• Doanh nghiệp được thành lập theo pháp luật Việt Nam và hoạt động tại Việt Nam.
• Chi nhánh, văn phòng đại diện của tổ chức phi lợi nhuận nước ngoài hoạt động tại Việt Nam.
• Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam những hoạt động tại nước ngoài, đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư, hoạt động tài chính và các hoạt động khác tại Việt Nam.

Một số trường hợp đặc biệt:

• Cá nhân kinh doanh
• Hợp tác xã
• Tổ chức phi lợi nhuận

b) Thu nhập chịu thuế

Thu nhập chịu thuế là tổng doanh thu của doanh nghiệp trừ đi các khoản chi được trừ khi tính thuế.

• Doanh thu: Bao gồm tất cả các khoản thu nhập của doanh nghiệp phát sinh từ hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư, hoạt động tài chính và các hoạt động khác theo quy định của pháp luật.
• Các khoản chi được trừ khi tính thuế: Là các khoản chi hợp lý, liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư, hoạt động tài chính và các hoạt động khác của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật. 

c) Thuế suất

• Mức thuế suất chung: Đối với thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp là 20%.
• Mức thuế suất ưu đãi:
  • Áp dụng thuế suất 10% đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong 05 năm đầu tiên kể từ ngày doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
  • Áp dụng thuế suất 15% đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong 05 năm tiếp theo kể từ khi hết thời hạn áp dụng thuế suất 10%.
  • Áp dụng thuế suất 15% đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thực hiện dự án đầu tư phát triển tại khu kinh tế, khu công nghệ cao trong 10 năm kể từ ngày dự án được đưa vào hoạt động.
  • Áp dụng thuế suất 15% đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thực hiện dự án đầu tư phát triển tại khu vực có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn trong 15 năm kể từ ngày dự án được đưa vào hoạt động.
• Mức thuế suất cao hơn: Áp dụng mức thuế suất cao hơn 35% đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh khai thác khoáng sản của doanh nghiệp.

d) Phương pháp tính thuế

• Phương pháp khấu trừ thuế: Thuế TNDN phải nộp = Thu nhập tính thuế x Thuế suất.
• Phương pháp ấn định tỷ lệ lợi nhuận: Thuế TNDN phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ lợi nhuận.

e) Khai thuế và nộp thuế

• Thời hạn khai thuế: Doanh nghiệp cần khai thuế TNDN theo kỳ với các kỳ khai thuế sau:
  • Kỳ khai thuế quý: Nộp trong vòng 20 ngày sau khi hết mỗi quý.
  • Kỳ khai thuế năm: Nộp trong vòng 3 tháng sau khi hết năm tài chính.
• Hướng dẫn khai thuế: Doanh nghiệp có thể khai thuế TNDN theo hai hình thức:
  • Khai thuế điện tử: Doanh nghiệp truy cập vào Cổng thông tin điện tử thuế của Tổng cục Thuế để khai thuế trực tuyến.
  • Khai thuế giấy: Doanh nghiệp sử dụng tờ khai thuế theo mẫu do Bộ Tài chính ban hành và nộp tại cơ quan thuế có thẩm quyền.
• Hướng dẫn nộp thuế: Doanh nghiệp có thể nộp thuế TNDN theo hai hình thức:
• • Nộp thuế qua ngân hàng: Doanh nghiệp chuyển tiền thuế vào tài khoản ngân hàng của cơ quan thuế theo hướng dẫn của cơ quan thuế.
  • Nộp thuế trực tiếp tại cơ quan thuế: Doanh nghiệp nộp tiền mặt hoặc séc tại quầy thuế của cơ quan thuế có thẩm quyền.

f) Các chế độ ưu đãi

• Ưu đãi về thuế suất:
  • Áp dụng thuế suất ưu đãi 10% đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong 03 năm đầu tiên kể từ ngày doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
  • Áp dụng thuế suất ưu đãi 15% đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong 04 năm tiếp theo.
  • Áp dụng thuế suất ưu đãi 15% đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thực hiện dự án đầu tư phát triển tại khu kinh tế, khu công nghệ cao trong 10 năm kể từ ngày dự án được đưa vào hoạt động.
  • Áp dụng thuế suất ưu đãi 15% đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thực hiện dự án đầu tư phát triển tại khu vực có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn trong 15 năm kể từ ngày dự án được đưa vào hoạt động.
  • Áp dụng thuế suất ưu đãi 15% đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản.
  • Áp dụng thuế suất ưu đãi 20% đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong thời gian quy định (05 năm đối với doanh nghiệp nhỏ và 03 năm đối với doanh nghiệp vừa).
• Ưu đãi về thời gian nộp thuế:
  • Doanh nghiệp được miễn thuế TNDN trong 02 năm đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19.
  • Doanh nghiệp được hoãn hoặc giảm thuế TNDN trong trường hợp gặp khó khăn về tài chính do thiên tai, địch họa hoặc do các yếu tố khách quan khác.
• Ưu đãi về khấu trừ thuế:
  • Doanh nghiệp được khấu trừ các khoản chi hợp lý, liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh theo quy định của pháp luật.
  • Một số khoản chi được khấu trừ ưu đãi như: chi phí nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ; chi phí bảo vệ môi trường; chi phí hỗ trợ đào tạo nghề cho người lao động…

g) Trách nhiệm

• Đăng ký thuế: Doanh nghiệp phải đăng ký thuế với cơ quan thuế có thẩm quyền trong vòng 15 ngày kể từ ngày thành lập doanh nghiệp hoặc ngày doanh nghiệp có thay đổi thông tin đăng ký thuế và phải cập nhật thông tin đăng ký thuế khi có thay đổi.
• Khai thuế: Doanh nghiệp phải kê khai thuế đúng thời hạn theo quy định của pháp luật và phải kê khai thuế chính xác, trung thực, đầy đủ theo quy định của pháp luật.
• Nộp thuế: Doanh nghiệp phải nộp thuế đúng hạn theo quy định của pháp luật và nộp thuế đầy đủ theo số tiền đã kê khai.
• Giữ sổ sách kế toán, chứng từ thuế: Doanh nghiệp phải lập sổ sách kế toán, chứng từ thuế theo đúng quy định của pháp luật và bảo quản sổ sách kế toán, chứng từ thuế trong thời gian quy định của pháp luật.
• Hợp tác với cơ quan thuế: Doanh nghiệp phải cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời thông tin, số liệu liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cho cơ quan thuế khi có yêu cầu và phải phối hợp với cơ quan thuế trong việc kiểm tra thuế, thanh tra thuế.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn có các trách nhiệm khác như:

• Thực hiện các biện pháp chống gian lận thuế: Doanh nghiệp phải thực hiện các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi gian lận thuế theo quy định của pháp luật.
• Tham gia tuyên truyền, giáo dục pháp luật về thuế: Doanh nghiệp có trách nhiệm tham gia tuyên truyền, giáo dục pháp luật về thuế cho cán bộ, nhân viên của doanh nghiệp và các bên liên quan.

Tài liệu tham khảo:

• Văn bản hợp nhất số 22/VBHN-VPQH Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp https://quochoi.vn/tintuc/Pages/tin-hoat-dong-cua-quoc-hoi.aspx?ItemID=82304
• Thông tư hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Thong-tu-40-2021-TT-BTC-huong-dan-thue-gia-tri-gia-tang-thue-thu-nhap-ca-nhan-477635.aspx
• Website của Tổng cục Thuế https://www.gdt.gov.vn/