Không chỉ những người kinh doanh nhỏ và vừa, mà các thương hiệu lớn cũng tham gia livestream. Tại các phiên livestream bán hàng thường có sự tham gia của các cá nhân là chủ sở hữu hàng hóa, hoặc cá nhân bán hàng cho các tổ chức, cá nhân khác (blogger, tiktoker, người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội,…). Doanh thu các phiên livestream này lên tới vài chục tỷ, thậm chí hàng trăm tỷ đồng. Các cá nhân livestream cũng sẽ được trả hoa hồng tương ứng với doanh thu hàng bán ra từ việc thực hiện livestream bán hàng này.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Thông tư số 111/2013/TT-BTC ngày 15/08/2013 của Bộ Tài chính hướng dẫn về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) thì cá nhân có thu nhập từ tiền hoa hồng môi giới; tiền dịch vụ quảng cáo; tiền dịch vụ khác, thù lao khác… được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công. Do đó, cá nhân có thu nhập từ hoạt động tiếp thị liên kết sẽ chịu sự điều chỉnh của pháp luật thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công. Tính thuế theo phương pháp khấu trừ tại nguồn 10% đối với các khoản chi trả từ trên 2.000.000 vnđ. Cá nhân nhận thu nhập có trách nhiệm quyết toán thuế TNCN năm theo biểu thuế lũy tiến từng phần với 07 bậc (từ 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 30% và 35%). Cá nhân được tính giảm trừ gia cảnh cho bản thân, cho người phụ thuộc và các khoản giảm trừ khác theo quy định của Pháp luật.

Trường hợp khoản hoa hồng tiếp thị liên kết được trả cho đối tượng là Hộ kinh doanh (HKD) thì khoản hoa hồng này được tính là doanh thu từ hoạt động kinh doanh nếu HKD có đăng ký kinh doanh với ngành nghề phù hợp với hoạt động tiếp thị liên kết, có đăng ký thuế HKD và đang được cơ quan thuế quản lý thuế theo hình thức hộ khoán ổn định hoặc là hộ kê khai thực hiện sổ sách, kế toán. Trong trường hợp này, tổ chức chi trả khoản hoa hồng tiếp thị liên kết theo hóa đơn của HKD xuất cho và không thực hiện khấu trừ thuế TNCN. HKD trực tiếp kê khai, nộp thuế với cơ quan thuế theo mức thuế 7% (5% thuế GTGT và 2% thuế TNCN).

Sự phát triển nhanh chóng của hoạt động TMĐT, kinh doanh trên nền tảng số cũng đặt ra những thách thức đối với công tác quản lý, giám sát, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, công tác quản lý thuế…Việc thất thu thuế đối với những cá nhân kinh doanh trên các nền tảng TMĐT, trong đó có cá nhân livestream bán hàng – không chỉ ở Việt Nam, mà còn ở nhiều nước trên thế giới – đã và đang được đặt ra và được quan tâm để quản lý chặt chẽ và hiệu quả, đem lại sự công bằng giữa các hình thức kinh doanh và môi trường kinh doanh bình đẳng, tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế.

Để chống thất thu thuế và tạo môi trường kinh doanh công bằng trên thị trường số, việc thanh tra, kiểm tra đối với hoạt động TMĐT nói chung, đối với cá nhân có phát sinh thu nhập từ hoạt động livestream bán hàng nói riêng cần được thực hiện quyết liệt, thường xuyên với các chế tài xử lý nghiêm khắc.

Ngành Thuế đang tiếp tục đẩy mạnh việc thu thập, rà soát, đối chiếu dữ liệu doanh thu chi trả của các tổ chức cho các cá nhân thực hiện quảng cáo, bán sản phẩm hàng hóa  livestream; Tuyên truyền, hỗ trợ cá nhân có thu nhập từ hoạt động livestream đăng ký thuế, khai và nộp thuế vào Ngân sách Nhà nước.

Đối với các trường hợp không tự giác khai, nộp thuế, cơ quan thuế đã và sẽ phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng để xác định thông tin dòng tiền, thu nhập; Hướng dẫn khai, nộp thuế và xử lý vi phạm về thuế theo quy định pháp luật. Trường hợp hành vi vi phạm được xác định là hành vi trốn thuế theo mức quy định, cơ quan thuế sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan Công an để điều tra, khởi tố.

Trong nửa đầu năm 2024, ngành thuế đã rà soát gần 43.000 người bán hàng online trên cả nước thuộc diện rà soát đã khai, nộp thuế hơn 9.900 tỷ đồng, gấp gần 3 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Bên cạnh đó, cơ quan thuế cũng đã xử lý hơn 4.500 trường hợp vi phạm, truy thu và phạt gần 300 tỷ đồng.

Quản lý thuế TMĐT: Cần sự phối hợp của nhiều cơ quan ban ngành

Ngành Thuế đang tiến hành xây dựng mô hình quản lý rủi ro đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh TMĐT, áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xử lý dữ liệu lớn, đưa ra các cảnh báo đối với trường hợp có rủi ro về thuế; Nghiên cứu xây dựng công cụ tự động thu thập dữ liệu kinh doanh theo hình thức trực tuyến qua các kênh website, sàn giao dịch TMĐT, mạng xã hội để hoàn thiện cơ sở dữ liệu về TMĐT.

Đồng thời, để công tác quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh TMĐT đạt hiệu quả, cần sự vào cuộc của các cấp, các ngành trong giai đoạn hiện nay nhằm tránh thất thu thuế và đảm bảo chất lượng hàng hóa cho người tiêu dùng. Bộ Tài chính (Tổng cục Thuế) sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước… trong việc chia sẻ, kết nối dữ liệu nhằm nâng cao công tác quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT.

Bộ Tài chính (Tổng cục Thuế) đang tiếp tục nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý thuế, Luật Thuế và các văn bản dưới Luật có liên quan nhằm tăng cường trách nhiệm trong việc khai thuế, nộp thuế và cung cấp thông tin cho cơ quan thuế của các chủ thể có liên quan đến hoạt động kinh doanh TMĐT.