Thu Hút FDI: Cuộc Cạnh Tranh Gay Gắt Giữa Việt Nam, Ấn Độ, Thái Lan, Mexico Dưới Bóng Thuế Quan Mỹ

Việc Hoa Kỳ quyết định áp thuế lên tới 46% đối với một số mặt hàng có xuất xứ từ Việt Nam đang làm dấy lên những chuyển động mạnh mẽ trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời đặt lại câu hỏi về vị trí của Việt Nam trong cuộc đua thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trong bối cảnh này, các quốc gia như Ấn Độ, Thái Lan và Mexico đang nổi lên như những đối thủ đáng gờm, tìm cách chiếm lấy cơ hội mà Việt Nam có thể đánh mất.

Việt Nam: Một Cú Vấp Hay Cơ Hội Tái Định Vị Chiến Lược?

Trong nhiều năm, Việt Nam là điểm đến lý tưởng trong chiến lược “Trung Quốc +1” của các tập đoàn đa quốc gia, nhờ vào môi trường chính trị ổn định, chi phí lao động thấp và mạng lưới hiệp định thương mại tự do mở rộng. Tuy nhiên, việc Mỹ áp thuế cao vì lo ngại về gian lận xuất xứ đang làm suy giảm đáng kể sức hút của Việt Nam, đặc biệt với những nhà đầu tư sản xuất để xuất khẩu sang Hoa Kỳ – thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.

Phần lớn dòng FDI vào Việt Nam hướng đến thị trường Mỹ. Do đó, rủi ro về thuế có thể khiến các doanh nghiệp nước ngoài tạm dừng kế hoạch mở rộng, hoặc chuyển hướng sang quốc gia khác.

Dù vậy, các nền tảng của Việt Nam vẫn còn vững chắc. Với lực lượng lao động trẻ, tầng lớp trung lưu đang mở rộng, và chính sách vĩ mô ổn định, Việt Nam hoàn toàn có thể giữ được dòng vốn đầu tư nếu kịp thời tăng cường nội địa hóa chuỗi cung ứng, minh bạch hóa xuất xứ và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu thông qua CPTPP, EVFTA và RCEP.

So Sánh Tiềm Năng FDI Giữa Các Đối Thủ Trong Khu Vực Và Toàn Cầu

Để hình dung rõ hơn về vị thế tương đối của Việt Nam trong cuộc cạnh tranh FDI hiện nay, bảng dưới đây tổng hợp một số chỉ số chính:

Ấn Độ: Gã Khổng Lồ Đang Thức Tỉnh

Ấn Độ từ lâu được kỳ vọng là “siêu cường FDI” nhưng từng bị cản trở bởi thủ tục hành chính phức tạp và hạ tầng hạn chế. Tuy nhiên, những năm gần đây, nước này đã cải cách mạnh mẽ với các chính sách như “Make in India”, giảm thuế doanh nghiệp và ưu đãi cho các ngành sản xuất chiến lược.

Không giống Việt Nam, Ấn Độ không phụ thuộc nhiều vào thị trường Mỹ, đồng thời có quy mô thị trường nội địa khổng lồ với hơn 1,4 tỷ dân – một điểm hấp dẫn đặc biệt với các nhà đầu tư toàn cầu. Thêm vào đó, căng thẳng Mỹ–Trung càng khiến Ấn Độ trở thành điểm đến được ưu tiên trong lĩnh vực công nghệ cao và sản xuất bán dẫn.

Tuy nhiên, để bứt phá mạnh hơn, Ấn Độ vẫn cần cải thiện về logistics, quản lý đất đai và tính linh hoạt của thị trường lao động.

Thái Lan: Ổn Định, Tinh Gọn Và Định Hướng Công Nghệ

Thái Lan từ lâu đã là điểm sáng FDI của ASEAN, đặc biệt trong các lĩnh vực ô tô, điện tử và thiết bị công nghiệp. Nước này sở hữu hệ thống cơ sở hạ tầng phát triển, lực lượng lao động lành nghề và chính sách hướng đến công nghệ cao thông qua Hành lang Kinh tế phía Đông (EEC).

Thái Lan cũng đang hưởng lợi ngắn hạn khi không bị Mỹ áp thuế như Việt Nam, giúp doanh nghiệp xuất khẩu từ Thái Lan duy trì lợi thế chi phí tại thị trường Hoa Kỳ. Với việc gia nhập các hiệp định thương mại đa phương, Thái Lan tiếp tục là lựa chọn an toàn cho các doanh nghiệp cần sự ổn định và quy mô sản xuất trung bình.

Tuy nhiên, thách thức dài hạn là lực lượng lao động đang già hóa và tăng trưởng tiêu dùng nội địa có dấu hiệu chững lại.

Mexico: Ngôi Sao Sáng Của Xu Hướng “Gần Chuỗi” (Nearshoring)

Trong làn sóng tách rời khỏi Trung Quốc, Mexico nổi lên là điểm đến lý tưởng nhờ lợi thế địa lý tiếp giáp Hoa Kỳ và được hưởng ưu đãi thương mại thông qua hiệp định USMCA.

Từ ngành ô tô, nông sản đến điện tử và thiết bị y tế, Mexico đang thu hút dòng vốn FDI đa dạng từ Mỹ và châu Á. Việc tránh được thuế cao và cắt giảm chi phí vận chuyển giúp Mexico trở thành trung tâm sản xuất lý tưởng cho thị trường Bắc Mỹ.

Dù còn tồn tại rủi ro về chính trị và an ninh nội địa, lợi thế gần gũi về địa lý, chuỗi cung ứng tích hợp và chính sách ưu đãi giúp Mexico duy trì vị thế cạnh tranh hàng đầu trong giai đoạn này.

Bản Đồ FDI Đang Thay Đổi Nhanh Chóng

Các biện pháp thuế quan của Hoa Kỳ đối với Việt Nam trong năm 2025 là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy môi trường đầu tư toàn cầu đang chuyển dịch. Việt Nam vẫn có thể giữ vững vị trí nếu có bước đi chính sách kịp thời, cải tổ sản xuất và giảm lệ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Trong khi đó, Ấn Độ, Thái Lan và Mexico – mỗi nước mang một lợi thế riêng: quy mô khổng lồ (Ấn Độ), sự ổn định và tinh gọn (Thái Lan), và vị trí chiến lược liền kề Mỹ (Mexico). Cuộc cạnh tranh thu hút FDI hậu đại dịch, hậu toàn cầu hóa đang bước sang một giai đoạn mới – khốc liệt và không khoan nhượng.

Việt Nam, nếu biết tận dụng giai đoạn này như một cơ hội tái định vị, có thể tiếp tục duy trì sức hút – không chỉ là điểm đến sản xuất, mà là trung tâm giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu thế hệ mới.