"Bão" Thuế Quan Từ Mỹ ập đến ngành gỗ Việt: DN sống sót và bứt phá thế nào trong kỷ nguyên Trump 2.0?

Nguy cơ thuế quan Mỹ đe dọa xuất khẩu gỗ Việt Nam

Thông tin Tổng thống Donald Trump quyết định áp thuế 25% đối với doanh nghiệp (DN) gỗ Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ đã trở thành tâm điểm nóng tại HawaExpo 2025 vừa qua. Đây là một tin không vui đối với ngành gỗ Việt Nam, bởi Mỹ hiện đang là thị trường xuất khẩu gỗ lớn nhất, chiếm tới 55% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Vì sao thuế Mỹ 25% là “đòn chí mạng” với gỗ Việt?

Hiện tại, sản phẩm gỗ Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ đang được hưởng mức thuế 0%. Trong khi đó, các sản phẩm tương tự từ Trung Quốc đang phải chịu mức thuế 25%. Nếu Việt Nam cũng bị áp mức thuế tương tự, lợi thế cạnh tranh hiện tại sẽ hoàn toàn biến mất.

“Sản phẩm đồ gỗ Việt Nam nếu bị áp thuế 25% sẽ rất khó cạnh tranh với các sản phẩm đồ gỗ của Trung Quốc, dù gần đây họ bị Mỹ áp thuế bổ sung thêm 10%”, đại diện một doanh nghiệp có trên 90% sản phẩm gỗ xuất khẩu vào Mỹ chia sẻ.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải giảm giá xuất khẩu để duy trì sức cạnh tranh. Tuy nhiên, việc giảm giá có thể khiến lợi nhuận của doanh nghiệp bị thu hẹp, thậm chí không đủ để tái đầu tư sản xuất.

Doanh nghiệp gỗ Việt Nam cần làm gì để “vượt bão” thuế quan?

Trước tình hình đầy thách thức này, các chuyên gia và hiệp hội ngành gỗ đã đưa ra những khuyến nghị quan trọng để doanh nghiệp có thể ứng phó và giảm thiểu rủi ro:

1. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu: Không “bỏ trứng vào một giỏ”

Phụ thuộc quá lớn vào một thị trường duy nhất như Mỹ luôn tiềm ẩn rủi ro. Đa dạng hóa thị trường là giải pháp chiến lược hàng đầu để giảm thiểu sự phụ thuộc và tăng cường khả năng chống chịu của doanh nghiệp.

Ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, UOB Singapore, nhấn mạnh:

Đa dạng hoá đã và đang là chính sách của khu vực, quốc gia đến từng DN, không nên lệ thuộc bất cứ một thị trường nào.

Các thị trường tiềm năng mà doanh nghiệp gỗ Việt Nam có thể hướng tới bao gồm:

• Đông Nam Á: Thị trường gần gũi, có nhiều nét tương đồng về văn hóa và nhu cầu tiêu dùng.
• Trung Đông: Thị trường giàu tiềm năng với nhu cầu xây dựng và nội thất đang tăng trưởng.
• Châu Âu: Thị trường có yêu cầu cao về chất lượng và bền vững, phù hợp với xu hướng phát triển của ngành gỗ Việt Nam.
• Mỹ Latinh: Thị trường mới nổi với tiềm năng tăng trưởng lớn.
• Singapore: Thị trường nhỏ nhưng là trung tâm thương mại lớn, có thể là cửa ngõ để tiếp cận các thị trường khác.

2. Đảm bảo nguồn gốc gỗ hợp pháp và quy trình sản xuất minh bạch

Hiệp hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ Tp.HCM (Hawa) khuyến cáo doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng đến nguồn gốc gỗ và quy trình sản xuất. Việc vi phạm các quy định về nguồn gốc và xuất xứ có thể khiến doanh nghiệp bị điều tra và áp thuế chống bán phá giá từ Mỹ.

“Mỹ có xu hướng chú ý đến gian lận xuất xứ, do đó doanh nghiệp cần lưu ý không để hàng hóa từ Trung Quốc hoặc các nước khác mượn mác Việt Nam khi xuất khẩu sang Mỹ. Các lô hàng phải được xác thực là hoàn toàn đến từ Việt Nam.” Chủ tịch Hawa, ông Phùng Quốc Mẫn nhấn mạnh.

3. Tận dụng lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do (FTA)

Việt Nam đã ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do với các quốc gia và khu vực trên thế giới. Doanh nghiệp cần chủ động tận dụng các ưu đãi thuế quan từ các FTA này để mở rộng thị trường và giảm thiểu sự phụ thuộc vào thị trường Mỹ.

4. Nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng cho sản phẩm

Để cạnh tranh hiệu quả trên thị trường quốc tế, doanh nghiệp gỗ Việt Nam cần tập trung nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua:

• Đầu tư vào công nghệ và cải tiến quy trình sản xuất: Giảm chi phí, nâng cao chất lượng và năng suất.
• Phát triển sản phẩm mới, đa dạng hóa mẫu mã: Đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.
• Xây dựng thương hiệu và câu chuyện sản phẩm: Tăng cường giá trị gia tăng và tạo sự khác biệt.
• Chú trọng phát triển bền vững: Đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường và xã hội ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

5. Kỳ vọng vào sự “thỏa thuận thuế” và cơ hội từ đầu tư công trong nước

Đại diện UOB Singapore trấn an rằng những thông tin về thuế quan chỉ là bước đầu. Từ kinh nghiệm thời kỳ Trump 1.0, ông Donald Trump thường đưa ra những tuyên bố “cực đoan” để tạo bàn đàm phán.

Theo dõi động thái của Trump, UOB có dự đoán nửa đầu năm 2025 đúng là áp lực sẽ rất cao, song về câu chuyện thuế sẽ thoả thuận vào nửa sau năm 2025″, đại diện UOB nhận định.

Ngoài ra, việc Chính phủ Việt Nam đẩy mạnh đầu tư công vào cơ sở hạ tầng cũng sẽ tạo ra những cơ hội lớn cho doanh nghiệp trong nước, giúp giảm thiểu rủi ro từ bên ngoài và tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững.

Chủ động ứng phó để biến thách thức thành cơ hội

“Bão” thuế quan từ Mỹ là một thách thức lớn đối với ngành gỗ Việt Nam. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp chủ động ứng phó, linh hoạt thay đổi chiến lược và tận dụng tốt các cơ hội, hoàn toàn có thể vượt qua khó khăn và tiếp tục phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.