Điểm Mới Trong Dự Thảo Quản Lý Thuế Hộ Kinh Doanh, Cá Nhân Trên Sàn TMĐT

Thực Trạng Và Quy Mô Thị Trường TMĐT Tại Việt Nam

Theo Bộ Tài chính, quy mô thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đã tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây, từ 16,4 tỷ USD năm 2022 lên 20,5 tỷ USD năm 2023 và dự kiến đạt 25 tỷ USD (tương đương khoảng 630.000 tỷ đồng) trong năm 2024. Sự phát triển này đã thu hút một lượng lớn hộ kinh doanh và cá nhân tham gia vào hoạt động kinh doanh trực tuyến. Tuy nhiên, việc quản lý và thu thuế từ các đối tượng này vẫn còn nhiều thách thức.

Thực Trạng Thu Thuế Từ Hộ, Cá Nhân Kinh Doanh Online

Trong năm 2024, tổng số thuế thu được từ hộ và cá nhân bán hàng online là 2.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, Bộ Tài chính nhận định con số này vẫn còn nhỏ so với tiềm năng và quy mô thực tế của thị trường.

Những Điểm Mới Trong Dự Thảo Nghị Định Quản Lý Thuế

Bộ Tài chính đang xây dựng Nghị định nhằm nâng cao hiệu quả thu ngân sách từ hoạt động kinh doanh trên nền tảng TMĐT và các mô hình kinh tế số. Mục tiêu chính là tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng giữa TMĐT và kinh doanh truyền thống, đồng thời đảm bảo các cá nhân, hộ kinh doanh thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế.

Đối tượng áp dụng:

• Cá nhân, hộ kinh doanh trong và ngoài nước có hoạt động kinh doanh trên nền tảng TMĐT.
• Các tổ chức quản lý sàn TMĐT, nền tảng số có chức năng thanh toán.
• Các nền tảng TMĐT không có chức năng thanh toán.
• Cơ quan quản lý thuế và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Cơ chế khấu trừ, nộp thuế thay: Các tổ chức quản lý nền tảng TMĐT sẽ thực hiện khấu trừ và nộp thay thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) cho hộ, cá nhân kinh doanh. Việc khấu trừ được thực hiện trước khi thanh toán tiền từ người mua hàng hóa, dịch vụ trên nền tảng TMĐT.

Cách xác định thuế suất: Thuế VAT và TNCN được tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu giao dịch:

• Hàng hóa: VAT 1%, TNCN 0,5% (cá nhân cư trú) hoặc 1% (cá nhân không cư trú).
• Dịch vụ: VAT 5%, TNCN 2% (cá nhân cư trú) hoặc 5% (cá nhân không cư trú).
• Vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa: VAT 3%, TNCN 1,5% (cá nhân cư trú) hoặc 2% (cá nhân không cư trú). Nếu không xác định được giao dịch là hàng hóa hay dịch vụ, mức thuế suất cao nhất sẽ được áp dụng.

Hướng dẫn kê khai và nộp thuế

• Các tổ chức quản lý nền tảng TMĐT kê khai thuế theo tháng và nộp số thuế đã khấu trừ theo quy định.
• Tổ chức trong nước sử dụng mã số thuế 10 chữ số để kê khai và nộp thay.
• Tổ chức nước ngoài được cấp mã số thuế để thực hiện nghĩa vụ thuế tại Việt Nam.

Nghị định mới không chỉ giúp cơ quan thuế giám sát chặt chẽ các giao dịch trực tuyến mà còn đơn giản hóa thủ tục hành chính, giúp hộ kinh doanh tuân thủ nghĩa vụ thuế dễ dàng hơn và hạn chế các hình thức trốn thuế.

Tác Động Của Dự Thảo Nghị Định

Tích cực

• Tăng cường hiệu quả thu ngân sách: Việc áp dụng cơ chế khấu trừ và nộp thuế thay dự kiến sẽ giúp giảm thiểu tình trạng thất thu thuế, đảm bảo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước.
• Tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng: Quy định mới nhằm đảm bảo các hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng TMĐT thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế như các đối tượng kinh doanh khác, góp phần tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng giữa kinh doanh truyền thống và kinh doanh trên nền tảng số.
• Giảm áp lực thủ tục hành chính cho người nộp thuế: Với việc tổ chức quản lý nền tảng TMĐT thực hiện khấu trừ, nộp thuế thay, hơn 300.000 cá nhân, hộ kinh doanh sẽ giảm bớt khối lượng công việc liên quan đến thủ tục hành chính trong kê khai, nộp thuế.

Thách thức

• Đối với các sàn TMĐT: Các sàn giao dịch TMĐT sẽ phải đầu tư vào hệ thống công nghệ và quy trình để thực hiện việc khấu trừ, nộp thuế thay cho các hộ, cá nhân kinh doanh. Điều này có thể tăng chi phí vận hành và yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế.
• Đối với hộ, cá nhân kinh doanh: Một số hộ, cá nhân có thể gặp khó khăn trong việc thích ứng với cơ chế khấu trừ thuế mới, đặc biệt nếu họ chưa quen với việc quản lý tài chính minh bạch. Việc không cho phép cá nhân kinh doanh trên TMĐT đóng thuế theo phương pháp khoán có thể gây khó khăn cho những người mới kinh doanh hoặc có quy mô nhỏ, do họ có thể không sử dụng các phần mềm hỗ trợ kinh doanh và gặp khó khăn trong việc thực hiện kê khai.

Kết Luận

Dự thảo Nghị định quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng TMĐT là bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa và minh bạch hóa hệ thống thuế của Việt Nam. Việc áp dụng cơ chế khấu trừ và nộp thuế thay không chỉ giúp tăng cường hiệu quả thu ngân sách mà còn tạo ra môi trường kinh doanh công bằng giữa các hình thức kinh doanh truyền thống và trực tuyến. Tuy nhiên, để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của quy định, cần xem xét kỹ lưỡng đặc thù của các hộ, cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ, đồng thời cung cấp hỗ trợ và hướng dẫn cụ thể để họ dễ dàng tuân thủ. Ngoài ra, việc yêu cầu các sàn TMĐT thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay đòi hỏi sự đầu tư vào hạ tầng công nghệ và quy trình quản lý, do đó, cần có lộ trình triển khai hợp lý và hỗ trợ kỹ thuật từ cơ quan chức năng.