1. Chính sách thương mại và thuế

Dưới thời Donald Trump, một trong những chiến lược chính là ưu tiên bảo vệ ngành sản xuất nội địa của Mỹ và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Trong nhiệm kỳ trước (2017-2021), Trump đã thực hiện nhiều chính sách như tăng thuế nhập khẩu, đặc biệt là đối với hàng hóa từ Trung Quốc, và đàm phán lại các hiệp định thương mại. Những chính sách này có thể tiếp tục trong nhiệm kỳ mới nếu ông duy trì đường lối cứng rắn với Trung Quốc.

Việt Nam có thể hưởng lợi từ các chính sách này theo một số cách:

• Sự chuyển dịch đầu tư: Nếu các công ty Mỹ phải đối mặt với thuế nhập khẩu cao khi nhập hàng hóa từ Trung Quốc, họ sẽ tìm kiếm các quốc gia sản xuất thay thế. Việt Nam, với chi phí sản xuất thấp hơn và môi trường đầu tư hấp dẫn, có thể trở thành điểm đến lý tưởng cho các nhà sản xuất Mỹ. Nhiều công ty đa quốc gia đã và đang dịch chuyển một phần hoặc toàn bộ chuỗi cung ứng từ Trung Quốc sang Việt Nam để tránh các biện pháp thuế quan của Mỹ.
• Môi trường đầu tư cải thiện: Trước tình hình căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc, Việt Nam đã chủ động nâng cấp cơ sở hạ tầng, cải thiện môi trường pháp lý và tăng cường ký kết các hiệp định thương mại tự do. Những yếu tố này làm tăng sức hấp dẫn của Việt Nam đối với các nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có các công ty Mỹ. Nếu chính quyền Trump tiếp tục chính sách bảo hộ thương mại, dòng vốn FDI vào Việt Nam có thể tiếp tục tăng trưởng.

Tuy nhiên, có một số rủi ro tiềm ẩn:

• Sự không chắc chắn của chính sách thuế: Dưới thời Trump, sự thay đổi trong chính sách thương mại và thuế diễn ra nhanh chóng và khó dự đoán. Điều này có thể tạo ra sự không chắc chắn đối với các nhà đầu tư. Nếu các biện pháp bảo hộ trở nên quá mạnh mẽ hoặc gây ra xung đột thương mại toàn cầu, dòng chảy FDI vào Việt Nam có thể bị ảnh hưởng tiêu cực.

2. Chuỗi cung ứng và sự dịch chuyển sản xuất

Việt Nam đã nổi lên như một điểm đến sản xuất thay thế quan trọng trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ-Trung gia tăng. Xu hướng này có thể tiếp tục mạnh mẽ nếu Donald Trump tiếp tục chính sách gây áp lực lên Trung Quốc. Dưới đây là các yếu tố chính ảnh hưởng đến dòng chảy FDI vào Việt Nam liên quan đến chuỗi cung ứng:

• Sự phân tán chuỗi cung ứng toàn cầu: Trong nhiệm kỳ trước, Trump đã thúc đẩy việc giảm phụ thuộc vào Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này dẫn đến sự dịch chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc, và Việt Nam là một trong những quốc gia hưởng lợi chính. Các ngành như điện tử, dệt may, giày dép, và linh kiện ô tô đều chứng kiến sự gia tăng đầu tư từ các công ty đa quốc gia muốn giảm thiểu rủi ro từ sự phụ thuộc vào Trung Quốc.
• Thu hút các nhà đầu tư lớn: Các công ty công nghệ lớn như Apple, Samsung, và Intel đã chuyển một phần dây chuyền sản xuất hoặc gia tăng đầu tư tại Việt Nam để tránh các biện pháp thuế quan từ chính quyền Mỹ đối với hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc. Việt Nam cung cấp một môi trường sản xuất tương đối ổn định, chi phí lao động thấp, và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do đa dạng, giúp các công ty quốc tế tiếp cận thị trường toàn cầu dễ dàng hơn.
• Vị trí địa lý thuận lợi: Việt Nam có vị trí địa lý chiến lược gần Trung Quốc, điều này cho phép các công ty dễ dàng dịch chuyển sản xuất mà không phải xây dựng lại toàn bộ chuỗi cung ứng. Ngoài ra, hệ thống cảng biển và giao thông nội địa của Việt Nam đã được cải thiện đáng kể trong những năm gần đây, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất nhập khẩu.

Tuy nhiên, Việt Nam cũng phải đối mặt với những thách thức:

• Năng lực hạ tầng và chuỗi cung ứng nội địa: Mặc dù đã có những cải thiện, nhưng hạ tầng của Việt Nam, bao gồm cả giao thông, logistics, và chuỗi cung ứng nội địa, vẫn chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của các nhà đầu tư lớn. Để cạnh tranh với Trung Quốc hoặc các nước ASEAN khác, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng và cải thiện khả năng quản lý chuỗi cung ứng.
• Áp lực từ các đối thủ trong khu vực: Các nước như Thái Lan, Indonesia, và Malaysia cũng đang nỗ lực thu hút FDI thông qua các chính sách ưu đãi và cải thiện môi trường đầu tư. Điều này tạo ra sự cạnh tranh gay gắt trong khu vực, đòi hỏi Việt Nam phải duy trì và cải thiện sự hấp dẫn của mình thông qua chính sách ổn định, cơ chế pháp lý minh bạch và cơ sở hạ tầng hiện đại.

Chiến thắng của Donald Trump trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2024 có thể thúc đẩy xu hướng chuyển dịch sản xuất và tăng dòng chảy FDI vào Việt Nam do chính sách bảo hộ thương mại của Mỹ. Tuy nhiên, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư và phát triển cơ sở hạ tầng để tận dụng cơ hội này một cách hiệu quả.

Vũ Hồ