Cải cách Thuế Thu nhập Cá nhân: Hướng tới Thông lệ Quốc tế và Thực Tiễn Việt Nam

Cải cách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là vấn đề được quan tâm đặc biệt nhằm đảm bảo tính công bằng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phù hợp với thực tế xã hội. Tại Hội thảo Luật Thuế TNCN do Báo Lao động tổ chức ngày 14/3 tại Hà Nội, nhiều chuyên gia đã phân tích những bất cập và đề xuất giải pháp cải tiến thuế TNCN để phù hợp hơn với nền kinh tế Việt Nam hiện nay.

Bất cập trong chính sách thuế thu nhập cá nhân hiện hành

PGS.TS Phan Hữu Nghị – Phó Viện trưởng Viện Ngân hàng – Tài chính, Đại học Kinh tế Quốc dân, cho biết thuế TNCN đóng góp khoảng 10% tổng thu ngân sách nhà nước, với hơn 198 nghìn tỷ đồng thu được trong năm 2024. Tuy nhiên, mức thuế đang tăng nhanh hơn thu nhập bình quân đầu người, dẫn đến gánh nặng thuế ngày càng lớn đối với người lao động.

Cụ thể, từ 2020 đến 2024, tổng thu thuế TNCN tăng 72%, trong khi thu nhập bình quân đầu người chỉ tăng 30,2%. Điều này cho thấy cần có điều chỉnh để bảo đảm công bằng xã hội và sự phát triển kinh tế bền vững.

PGS.TS Lê Xuân Trường – Trưởng khoa Thuế và Hải quan, Học viện Tài chính, cũng chỉ ra rằng mức giảm trừ gia cảnh chưa linh hoạt, chưa phản ánh đúng thực tế đời sống người dân. Mức này tuy cao so với GDP bình quân đầu người nhưng so với các nước trong khu vực, Việt Nam đang chịu mức điều tiết thuế cao hơn.

Bà Nguyễn Thị Cúc – Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, nhận định khoảng cách giữa các bậc thuế hiện quá hẹp, gây áp lực lớn lên nhóm người có thu nhập cao và chưa tạo động lực thúc đẩy lao động có trình độ cao. Bên cạnh đó, quy định về người phụ thuộc cũng cần được linh hoạt hơn khi mức thu nhập trên 1 triệu đồng/tháng hiện không được giảm trừ.

Giải pháp đề xuất cho cải cách thuế thu nhập cá nhân

Trước những bất cập này, các chuyên gia đề xuất tăng mức giảm trừ gia cảnh, có thể lên tới 1,5 lần GDP bình quân đầu người để bảo đảm mức sống tối thiểu cho người lao động. Đồng thời, giãn khoảng cách giữa các bậc thuế và xem xét loại bỏ mức thuế suất cao nhất 35% nhằm giảm gánh nặng tài chính cho người có thu nhập cao, tăng sự công bằng.

Bà Nguyễn Thị Cúc cũng nhấn mạnh cần cải tiến chính sách xác định người phụ thuộc để phù hợp hơn với chi phí sinh hoạt thực tế. Ngoài ra, việc minh bạch hóa, hiện đại hóa quản lý thuế cũng là yếu tố quan trọng, trong đó có đề xuất nghiên cứu phương thức thu thuế phù hợp hơn thay vì thu theo tháng và quyết toán cuối năm, tránh gây thiệt thòi cho người lao động.

PGS.TS Phan Hữu Nghị khẳng định xu hướng cải cách thuế thu nhập cá nhân trên thế giới tập trung giảm gánh nặng thuế cho người lao động, nâng cao công bằng thuế, mở rộng cơ sở thuế để thích ứng với kinh tế số và toàn cầu hóa. Việc ứng dụng công nghệ, đồng bộ dữ liệu thu nhập và xây dựng hệ thống hoàn thuế minh bạch là các giải pháp then chốt giúp nâng cao hiệu quả thu ngân sách mà không gây áp lực không cần thiết cho người dân.