Ưu Đãi Khấu Trừ 200% Chi Phí R&D: Chính Sách Hấp Dẫn Nhưng Doanh Nghiệp Vẫn “Khó Chạm”

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh, chính sách cho phép doanh nghiệp được khấu trừ đến 200% chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp được xem là một công cụ hỗ trợ đáng chú ý.

Tuy nhiên, theo phản ánh trên VnEconomy, việc triển khai trên thực tế vẫn còn nhiều vướng mắc, khiến không ít doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận và áp dụng chính sách này.

1. Chính sách ưu đãi: Tiềm năng lớn nhưng hiệu quả thực thi còn hạn chế

Theo quy định hiện hành, chi phí R&D có thể được tính vào chi phí được trừ với mức tối đa 200% khi xác định thu nhập chịu thuế. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ:

• Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và đổi mới công nghệ
• Tối ưu chi phí thuế
• Gia tăng nguồn lực tái đầu tư

Tuy nhiên, trên thực tế, mức độ tiếp cận chính sách vẫn còn hạn chế so với kỳ vọng ban đầu.

2. Khó khăn trong việc xác định điều kiện hưởng ưu đãi

Một trong những vướng mắc đáng chú ý là việc xác định doanh nghiệp có thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi hay không.

Theo phản ánh từ một số doanh nghiệp sản xuất:

           “Dù đã tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp vẫn gặp khó khi chứng minh sản phẩm thuộc danh mục công nghiệp hỗ trợ ưu tiên.”

Bên cạnh đó, các yêu cầu liên quan như:

• Tiêu chuẩn kỹ thuật (ví dụ tiêu chuẩn quốc tế như CEN hoặc tương đương)
• Điều kiện mở rộng dự án
• Thủ tục điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư

… cũng làm gia tăng gánh nặng tuân thủ, đặc biệt đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

3. Hồ sơ R&D còn phức tạp, chưa phù hợp thực tiễn

Để được hưởng ưu đãi, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ chứng minh hoạt động R&D với nhiều tài liệu như:

• Báo cáo tiến độ nghiên cứu
• Nhật ký thí nghiệm
• Báo cáo thử nghiệm, nghiệm thu
• Tài liệu chứng minh kết quả (sản phẩm mẫu, sáng chế, công bố khoa học…)

Theo ý kiến từ doanh nghiệp:

           “Yêu cầu hồ sơ hiện nay mang tính hành chính cao, trong khi hoạt động R&D có tính rủi ro và không phải lúc nào cũng tạo ra kết quả cụ thể.”

Điều này dẫn đến thực tế là nhiều doanh nghiệp có hoạt động R&D nhưng gặp khó trong việc hoàn thiện hồ sơ để được hưởng ưu đãi.

4. Chồng chéo pháp lý trong quá trình áp dụng

Một khó khăn khác đến từ việc doanh nghiệp phải đồng thời tuân thủ nhiều hệ thống quy định khác nhau, bao gồm:

• Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp
• Các quy định về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo
• Các nghị định hướng dẫn liên quan (như Nghị định 320/2025/NĐ-CP và 265/2025/NĐ-CP,…)

Hiện nay, các quy định này chưa có hướng dẫn liên thông rõ ràng, dẫn đến:

• Khó xác định điều kiện áp dụng
• Gia tăng chi phí tuân thủ
• Kéo dài thời gian xử lý hồ sơ

5. Một số lưu ý từ góc độ thực tiễn

Từ kinh nghiệm triển khai thực tế, doanh nghiệp có thể cân nhắc:

• Thiết lập hệ thống theo dõi và lưu trữ hồ sơ R&D ngay từ đầu
• Phân định rõ hoạt động R&D so với hoạt động cải tiến thông thường
• Rà soát đồng thời các quy định về thuế và khoa học công nghệ khi áp dụng

Việc chuẩn bị sớm và đầy đủ có thể giúp giảm thiểu rủi ro trong quá trình giải trình với cơ quan quản lý.

6. Kết luận

Chính sách khấu trừ 200% chi phí R&D là một bước tiến đáng ghi nhận trong việc khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn vẫn còn tồn tại, chủ yếu do:

• Điều kiện áp dụng chưa rõ ràng
• Hồ sơ và thủ tục còn phức tạp
• Thiếu sự đồng bộ giữa các quy định pháp luật

Việc tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn và đơn giản hóa quy trình sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao khả năng tiếp cận chính sách của doanh nghiệp trong thời gian tới.