9 Sai Phạm Thuế Ngành F&B Nghiêm Trọng Mà Doanh Nghiệp Thường Gặp

Kinh doanh dịch vụ ăn uống (F&B) là một lĩnh vực sôi động nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro về pháp lý và thuế. Theo thông báo từ Chi cục Thuế TP. Quy Nhơn (Bình Định) vào tháng 2/2024, quá trình kiểm tra, đối chiếu hồ sơ khai thuế  phát hiện nhiều sai phạm thuế ngành F&B, các sai phạm phổ biến nhưng nghiêm trọng dẫn đến nguy cơ bị xử phạt hành chính, truy thu thuế hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Dưới đây là 9 hành vi vi phạm về thuế điển hình mà các doanh nghiệp ngành F&B cần đặc biệt lưu ý

Thứ Nhất: Không Xuất Hóa Đơn Khi Bán Hàng Hóa, Cung Ứng Dịch Vụ.

Thực tế người mua chưa quen lấy hóa đơn và đơn vị người nộp thuế lại cố tình không xuất hóa đơn. Hoặc người mua yêu cầu xuất hóa đơn nhưng doanh nghiệp lại tính thêm 10% tiền thanh toán dẫn đến người mua không muốn lấy hóa đơn.
Hệ quả: Hành vi vi phạm này sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đến 20.000.000 đồng (Căn cứ Khoản 1, Điều 4 Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020).

Biện pháp khắc phục: Buộc lập lại hóa đơn khi người mua có yêu cầu, theo Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ.

Thứ Hai: Hợp Thức Hóa Hóa Đơn Đầu Vào, Xuất Khống Hóa Đơn Đầu Ra.

Một số đơn vị mua hóa đơn từ doanh nghiệp “ma” – không kinh doanh thực tế – để hợp thức hóa chi phí đầu vào.
Xuất hóa đơn đầu ra cho những đơn vị không trực tiếp mua hàng tại doanh nghiệp nhằm cung cấp chứng từ để các đơn vị này hạch toán chi phí.
Hệ quả: Hành vi vi phạm này sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 đến 50.000.000 đồng (Căn cứ điểm a, Khoản 2, Điều 5 Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020)

Biện pháp khắc phục: Buộc hủy hóa đơn đã sử dụng, theo Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ.

Thứ Ba: Hợp Thức Hóa Đầu Vào Mặt Hàng Bia, Nước Ngọt Với Tỷ Trọng Cao.

Hợp thức hóa đầu vào mặt hàng bia, nước ngọt với tỷ trọng cao không tương xứng với mặt hàng ăn uống, nhằm mục đích tăng thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, giảm số thuế phải nộp.

Nhiều cơ sở F&B khai chi phí mua bia, nước ngọt cao bất thường so với lượng tiêu thụ thật để hưởng lợi từ việc khấu trừ thuế GTGT. Tuy nhiên, các chi phí đầu vào không hợp lý sẽ dễ bị phát hiện khi cơ quan thuế đối chiếu hàng tồn kho và lượng tiêu thụ thực tế.

Hệ quả:

• Bị loại trừ chi phí khấu trừ thuế GTGT đầu vào, dẫn đến tăng số thuế phải nộp.

   

• Có thể bị truy thu và xử phạt nếu cơ quan thuế đối chiếu phát hiện lượng hàng tồn kho không hợp lý.

   

• Gây mất cân đối sổ sách kế toán, ảnh hưởng đến kiểm toán và báo cáo tài chính.

Thứ Tư: Mua Vào Giá Thấp Nhưng Hóa Đơn Giá Cao Hơn (Kê Thêm Giá Mua).

Nhằm tăng chi phí nguyên liệu, nâng định mức tiêu hao vật tư để tính đơn vị sản phẩm và các chi phí khác để giảm thuế phải nộp. Đặc biệt mua các mặt hàng hải sản, nông sản… doanh nghiệp đã hợp thức hóa bằng kê mua hàng hóa không có hóa đơn mẫu 01/TNDN để đưa vào chi phí.

Hệ quả:

• Bị loại trừ các chi phí không hợp lệ và truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).

   

• Có thể bị xem xét là hành vi gian lận thuế, chịu phạt lên đến 3 lần số thuế trốn nếu cố ý (Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP).

Thứ Năm: Kê Không Nhiều Chi Phí Để Đạt Mức Tối Đa Nhưng Thực Tế Không Có Chi Phí Đó.

Các nghiệp vụ không có thực nghĩa là thực tế doanh nghiệp không có phát sinh các nghiệp vụ này nhưng đã tạo ra chứng từ, bằng kê giả mạo với chi ký giả, hợp đồng lao động giả mạo, hóa đơn đi mua của cơ sở kinh doanh khác…
Hệ quả:

• Hành vi vi phạm này sẽ bị xử phạt từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn theo Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ

   

• Gây rủi ro mất tư cách pháp lý, ảnh hưởng đến khả năng tham gia thầu hoặc gọi vốn.

   

• Làm sai lệch báo cáo tài chính, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính minh bạch và niềm tin của nhà đầu tư.

Thứ Sáu: Đưa Chi Phí Người Lao Động Cao Tối Đa Có Thể Được.

Khoản chi phí này thường sẽ có những bảng lương khống, hợp đồng khống nhằm đưa tối đa chi phí lương. Thường sẽ có tình trạng doanh nghiệp lập nhiều bảng lương trong đó 1 bảng kê khai với thuế, BHXH và 1 bảng để theo dõi nội bộ. 

Hệ quả:

• Nếu bị phát hiện khi đối chiếu với dữ liệu từ cơ quan BHXH, doanh nghiệp có thể bị:

   

• Xử phạt hành chính theo luật thuế và luật lao động.

   

• Truy thu các khoản thuế TNCN và BHXH, kèm lãi chậm nộp.

   

• Ảnh hưởng đến mối quan hệ lao động và khả năng kiểm toán tài chính minh bạch.

Thứ Bảy: Hạch Toán Kế Toán Và Kê Khai Thuế Sai Quy Định.

Mục tiêu chủ yếu của hành vi hạch toán kế toán sai quy định pháp luật là che giấu doanh thu tính thuế, hạch toán tăng chi phí tính thuế TNDN và tăng thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.
Các kiểu hạch toán sai chế độ kế toán rất đa dạng. Khi bị kiểm tra phát hiện, kế toán doanh nghiệp có thể lấy cớ là hạch toán nhầm để tránh bị phạt vi hành vi trốn thuế.

Hệ quả:

• Cơ quan thuế có thể quy kết là trốn thuế nếu có dấu hiệu gian dối.

   

• Có thể bị phạt nặng, buộc điều chỉnh lại báo cáo tài chính và nộp bổ sung thuế.

   

• Gây mất niềm tin từ các nhà đầu tư, đối tác chiến lược.

Thứ Tám: Sổ Sách Kế Toán Không Phản Ánh Đầy Đủ.

Doanh nghiệp thường sử dụng đồng thời hai hệ thống sổ sách kế toán là hệ thống kế toán nội bộ phản ánh đầy đủ các giao dịch kinh tế và hệ thống sổ kế toán chi phản ánh một phần các giao dịch để kê khai thuế và kê khai thuế.
Không ghi chép trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp; không kê khai, kê khai sai, không trung thực làm giảm số thuế phải nộp.

Hệ quả:

• Bị xem là hành vi lập sổ kế toán không đúng quy định, dẫn đến bị:

   

• Loại trừ các chi phí không có chứng từ hợp lệ.

   

• Truy thu thuế, phạt hành chính, và truy cứu trách nhiệm nếu cố ý gian lận.

   

• Ảnh hưởng nghiêm trọng đến kết quả kiểm toán và khả năng huy động vốn.

Thứ Chín: Thành Lập Doanh Nghiệp Nhằm Mục Đích Mua Bán Hóa Đơn.

Thành lập doanh nghiệp nhưng thực tế không sản xuất kinh doanh, chỉ nhằm mục đích đủ điều kiện để được sử dụng hóa đơn, từ đó xuất bán khống hóa đơn cho các đối tượng khác. 

Hệ quả:

• Hành vi vi phạm này sẽ bị xử lý hình sự theo Điều 203 Bộ luật hình sự năm 2015. 
• Gây ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp liên quan sử dụng hóa đơn bất hợp pháp → có thể bị điều tra liên đới.

TPM khuyến nghị dành cho chủ doanh nghiệp ngành F&B:

Rà soát toàn bộ hồ sơ kế toán – thuế của doanh nghiệp, nhất là các hóa đơn đầu vào, đầu ra, bảng lương, chi phí định mức.
Tuyệt đối không sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hoặc hóa đơn từ đơn vị không hoạt động thực tế.
Minh bạch doanh thu, chi phí, lương nhân viên trong báo cáo thuế và báo cáo tài chính.
Hợp tác với đơn vị kế toán chuyên nghiệp, am hiểu đặc thù ngành F&B để được tư vấn, hỗ trợ đúng quy định.

Việc tuân thủ pháp luật thuế để tránh sai phạm thuế ngành F&B  không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro bị xử phạt, mà còn tạo nền tảng bền vững cho việc mở rộng hệ thống, gọi vốn và xây dựng thương hiệu uy tín trong ngành F&B đầy cạnh tranh.

• Căn cứ pháp lý: tham khảo công văn 235/CCTTP-KTr2