Tác động từ thuế đối ứng, xuất khẩu thủy sản đang chững lại

Xuất khẩu thủy sản Việt Nam giảm tốc do thuế đối ứng 20%

Dự báo quý IV/2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sẽ chững lại mạnh, đạt khoảng 2,19 tỷ USD, giảm hơn 22% so với cùng kỳ. Nguyên nhân chủ yếu đến từ tác động của thuế đối ứng 20% mà Hoa Kỳ áp dụng từ tháng 8/2025, cùng nguy cơ áp thuế chống bán phá giá cao đối với tôm Việt Nam.

Theo bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kết thúc quý III/2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 2,7 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ, song thấp hơn hai quý đầu năm. Tính chung 9 tháng, đạt 8,36 tỷ USD, tăng 16%, cho thấy ngành vẫn duy trì đà tăng trưởng dù chịu sức ép thuế và chi phí.

Cơ cấu sản phẩm: Tôm và cá tra vẫn giữ vai trò chủ lực

Tôm tăng trưởng mạnh nhưng đối mặt rủi ro thuế

Tôm tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu chủ lực, với 3,4 tỷ USD, tăng 22% – mức cao nhất trong ba năm. Tuy nhiên, chính thuế đối ứng và rủi ro chống bán phá giá tại Mỹ đang khiến nhiều doanh nghiệp phải giảm đơn hàng, điều chỉnh kế hoạch giao hàng trong quý IV.

Cá tra phục hồi tích cực tại CPTPP và Trung Đông

Cá tra đạt 1,6 tỷ USD, tăng 9%, nhờ phục hồi tốt tại các thị trường CPTPP và Trung Đông. Ngoài ra, mực, bạch tuộc, nhuyễn thể có vỏ và cua ghẹ đều tăng trưởng hai con số; ngược lại, cá ngừ giảm nhẹ do thiếu nguyên liệu và xung đột Trung Đông ảnh hưởng chuỗi cung ứng.

Thị trường xuất khẩu: CPTPP và Trung Quốc là điểm sáng

Tính theo khu vực, Trung Quốc và Hồng Kông vẫn dẫn đầu với 1,8 tỷ USD, tăng 34%. Hoa Kỳ đạt 1,4 tỷ USD, tăng 8,4% nhưng đã giảm tốc trong quý III.

Nhật Bản đạt 1,3 tỷ USD, tăng 17%; EU đạt 884 triệu USD, tăng 13%; Hàn Quốc, ASEAN và Trung Đông tiếp tục tăng hai con số.

Đáng chú ý, CPTPP duy trì mức tăng 25%, cho thấy hiệu quả rõ rệt của các hiệp định thương mại tự do (FTA) trong việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Thách thức: Thuế đối ứng, MMPA và thẻ vàng IUU

Chính sách thuế và quy định mới từ Mỹ

Từ tháng 8/2025, Mỹ áp thuế đối ứng 20% với một số mặt hàng thủy sản Việt Nam. Đồng thời, quy định bảo vệ động vật có vú biển (MMPA) sẽ có hiệu lực từ đầu 2026, đòi hỏi doanh nghiệp chứng minh nguồn gốc khai thác hợp pháp và không gây hại hệ sinh thái.

Thẻ vàng IUU tiếp tục gây khó

Thẻ vàng IUU của EU chưa được gỡ bỏ, khiến nhóm hải sản khai thác gặp khó khi tiếp cận các thị trường cao cấp. Ngoài ra, biến động tỷ giá, chi phí logistics tăng và cạnh tranh gay gắt từ Ấn Độ, Ecuador, Indonesia đang làm giảm biên lợi nhuận của doanh nghiệp Việt Nam.

Cơ hội chiến lược giữa khó khăn

Dù đối mặt nhiều thách thức, VASEP cho rằng vẫn còn cơ hội phục hồi nếu doanh nghiệp chủ động thích ứng:

• EU đã nới lỏng một số rào cản kỹ thuật với thủy sản nuôi trồng, mở ra dư địa tăng trưởng mới cho tôm và cá tra.

• CPTPP mở rộng với sự gia nhập của Anh giúp đa dạng hóa thị trường và nâng tỷ trọng hàng chế biến giá trị cao.

• Trung Quốc tiếp tục duy trì nhu cầu lớn đối với sản phẩm tươi sống, cao cấp phục vụ nhà hàng – khách sạn cuối năm.

Dự báo: Xuất khẩu năm 2025 đạt 10,5 tỷ USD, quý I/2026 tiếp tục giảm

Theo VASEP, năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản ước đạt 10,5 tỷ USD, tăng khoảng 5% so với 2024. Tuy nhiên, quý I/2026 dự báo tiếp tục giảm do tác động dây chuyền từ thuế đối ứng và MMPA.

Từ quý II/2026, tốc độ phục hồi sẽ phụ thuộc vào khả năng Việt Nam gỡ bỏ thẻ vàng IUU, giảm thuế, mở rộng thị trường và phát triển sản phẩm chế biến giá trị cao.