Hệ thống pháp luật về BHXH tại Việt Nam hiện nay được xây dựng theo mô hình kim tự tháp, bao gồm các văn bản sau:

1. Hiến pháp

 Là văn bản pháp luật có giá trị pháp lý cao nhất của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, quy định những nguyên tắc cơ bản về BHXH, là nền tảng cho việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về lĩnh vực này, như:

• Quyền tham gia BHXH của công dân.
• Trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo đảm thực hiện BHXH.

2. Luật 

Là văn bản pháp luật có hiệu lực pháp luật cao, quy định chi tiết về các vấn đề liên quan đến BHXH, như:

• Luật Bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13 do Quốc hội ban hành ngày 20 tháng 11 năm 2014, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2016 là văn bản luật pháp cao nhất về lĩnh vực bảo hiểm xã hội. Đây là văn bản luật trung tâm quy định về BHXH, bao gồm các nội dung chính như: đối tượng tham gia, mức đóng, quyền lợi, thủ tục tham gia, giải quyết chế độ, quản lý nhà nước về BHXH.
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13 do Quốc hội ban hành ngày 02 tháng 12 năm 2020, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 07 năm 2021.
• Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế 2008: Quy định về việc sử dụng sổ BHXH để thanh toán chi phí khám, chữa bệnh BHYT.
• Luật Việc làm 2013: Quy định về trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc tham gia BHXH cho người lao động.
• Luật Kinh doanh bảo hiểm 2000 (sửa đổi bổ sung năm 2010): Quy định về hoạt động kinh doanh BHXH của các tổ chức bảo hiểm.

3. Nghị định

Là văn bản do Chính phủ ban hành để thi hành Luật, quy định chi tiết về một số vấn đề cụ thể trong lĩnh vực BHXH, như:

• Nghị định số 143/2018/NĐ-CP ngày 16 tháng 10 năm 2018 của Chính phủ quy định chi tiết về việc tham gia, đóng, chi trả bảo hiểm xã hội bắt buộc.
• Nghị định số 146/2018/NĐ-CP ngày 16 tháng 10 năm 2018 của Chính phủ quy định chi tiết về việc hưởng bảo hiểm xã hội tự nguyện.
• Nghị định số 12/2022/NĐ-CP ngày 22 tháng 2 năm 2022 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp.

4. Thông tư

Là văn bản do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ban hành để hướng dẫn thi hành Luật và Nghị định về BHXH, như:

• Thông tư số 59/2015/TT-BLĐTBXH ngày 29 tháng 12 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc
• Thông tư số 42/2021/TT-BLĐTBXH ngày 16 tháng 7 năm 2021 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội tự nguyện.

5. Quyết định

Là văn bản do Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng hoặc Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành để giải quyết những vấn đề cụ thể trong lĩnh vực BHXH.

Ngoài ra, còn có các văn bản pháp luật khác như:

• Công ước quốc tế về BHXH mà Việt Nam đã ký kết.
• Hiệp định quốc tế về BHXH mà Việt Nam đã ký kết với các nước khác.

Hệ thống pháp luật về BHXH được xây dựng và hoàn thiện nhằm mục đích bảo đảm quyền lợi cho người lao động khi tham gia BHXH, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Bạn có thể tham khảo thêm thông tin về hệ thống pháp luật về BHXH tại các website sau:

• Website của Bảo hiểm xã hội Việt Nam: https://baohiemxahoi.gov.vn/
• Website của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội: https://www.molisa.gov.vn/index.html
• Website của Văn bản pháp luật điện tử: https://m.thuvienphapluat.vn/