Doanh Nghiệp FDI Nên Chọn IFRS Hay VAS Ngay Từ Ban Đầu?

Bộ Tài chính Việt Nam đã phê duyệt lộ trình chuyển đổi IFRS, chia thành 3 giai đoạn:

1. Giai đoạn chuẩn bị (2020 – 2025): Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng tự nguyện, nghiên cứu và đào tạo về IFRS.
2. Giai đoạn tự nguyện (2025 – 2030): Các doanh nghiệp niêm yết và có vốn đầu tư nước ngoài sẽ được khuyến khích áp dụng IFRS.
3. Giai đoạn bắt buộc (Sau 2030): IFRS có thể trở thành bắt buộc cho tất cả doanh nghiệp lớn.

Việc chuyển đổi từ VAS sang IFRS là một xu hướng tất yếu giúp nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, nâng tầm doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Về mặt thuế tại Việt Nam, việc lựa chọn áp dụng IFRS hay VAS ngay từ ban đầu phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng thông thường VAS vẫn là lựa chọn tối ưu ban đầu, còn IFRS có thể được áp dụng bổ sung khi doanh nghiệp phát triển.

Dưới đây là phân tích chi tiết để giúp doanh nghiệp FDI đưa ra quyết định

Mối Quan Hệ Giữa Kế Toán (VAS/IFRS) Và Thuế Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, hệ thống kế toán và hệ thống thuế có mối quan hệ chặt chẽ, nhưng có những điểm khác biệt quan trọng:

• VAS phù hợp với hệ thống thuế: VAS được xây dựng để tuân thủ chính sách thuế Việt Nam, giúp doanh nghiệp dễ dàng quyết toán thuế, lập hồ sơ kê khai, giảm thiểu rủi ro sai sót.
• IFRS có thể gây ra chênh lệch thuế: IFRS dựa trên nguyên tắc giá trị hợp lý và bản chất giao dịch, điều này có thể làm phát sinh sự khác biệt giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế, dẫn đến khó khăn khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).

Trường Hợp Nào Nên Áp Dụng VAS Trước, Rồi Chuyển Sang IFRS?

Nên áp dụng VAS ngay từ đầu nếu:
Doanh nghiệp chủ yếu hoạt động trong nước và chịu sự kiểm soát của hệ thống thuế Việt Nam.
Muốn đơn giản hóa việc quyết toán thuế, tránh phải lập báo cáo tài chính theo hai bộ chuẩn mực khác nhau.
Chưa có kế hoạch huy động vốn quốc tế hoặc niêm yết trên thị trường chứng khoán nước ngoài.

Sau một thời gian, khi doanh nghiệp mở rộng, có thể chuyển đổi dần sang IFRS bằng cách:

• Áp dụng IFRS cho báo cáo quản trị nội bộ, phục vụ cho nhà đầu tư, cổ đông.
• Vẫn giữ VAS để lập báo cáo tài chính phục vụ kê khai thuế tại Việt Nam.

Trường Hợp Nào Nên Áp Dụng IFRS Ngay Từ Đầu?

Có một số trường hợp doanh nghiệp nên áp dụng IFRS từ đầu, chẳng hạn:
– Công ty con của tập đoàn đa quốc gia yêu cầu báo cáo theo IFRS.
– Doanh nghiệp có kế hoạch niêm yết trên sàn quốc tế hoặc gọi vốn từ nhà đầu tư nước ngoài.
– Công ty hoạt động trong ngành tài chính, ngân hàng, bảo hiểm – những lĩnh vực có xu hướng áp dụng IFRS sớm.
– Doanh nghiệp hướng đến sự minh bạch tài chính, muốn theo kịp chuẩn mực kế toán quốc tế ngay từ đầu.

Nếu chọn IFRS, doanh nghiệp vẫn cần đảm bảo tuân thủ VAS để kê khai thuế, vì cơ quan thuế tại Việt Nam hiện tại vẫn dựa trên VAS để tính toán nghĩa vụ thuế.

Kết Luận: Doanh Nghiệp Nên Chọn VAS Hay IFRS Ngay Từ Đầu?

• Với doanh nghiệp vừa và nhỏ hoặc hoạt động chủ yếu tại Việt Nam → Nên áp dụng VAS trước để thuận tiện về thuế.
• Với doanh nghiệp có định hướng quốc tế hoặc là công ty con của tập đoàn nước ngoài → Có thể cân nhắc áp dụng IFRS ngay từ đầu, nhưng cần có lộ trình xử lý sự khác biệt với thuế.

Lời khuyên thực tế: Doanh nghiệp có thể kết hợp cả hai hệ thống bằng cách:

1. Lập báo cáo tài chính theo VAS để phục vụ cơ quan thuế Việt Nam.
2. Duy trì báo cáo theo IFRS để phục vụ nhà đầu tư và kế hoạch tài chính dài hạn.

Việc chuyển đổi hoàn toàn sang IFRS sẽ trở nên bắt buộc trong tương lai (dự kiến sau 2030), nên doanh nghiệp cần có chiến lược chuẩn bị dần từ bây giờ.