Ngày 1/8/2020, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) chính thức có hiệu lực, đánh dấu một chương mới đầy triển vọng trong quan hệ kinh tế giữa hai bên. Sau 5 năm, những lợi ích mà EVFTA mang lại không còn là tiềm năng mà đã trở thành những kết quả hữu hình, tạo ra động lực tăng trưởng mạnh mẽ cho doanh nghiệp Việt Nam và cả các đối tác châu Âu.
Những con số ấn tượng: “Trái ngọt” từ EVFTA
Thống kê từ Bộ Công Thương đã cho thấy tác động tích cực không thể phủ nhận của EVFTA lên cán cân thương mại.
Tổng kim ngạch thương mại hai chiều: Tăng từ 55,4 tỷ USD (2020) lên 68,3 tỷ USD vào năm 2024.
Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU: Tăng trưởng ngoạn mục từ 40,1 tỷ USD (2020) lên 51,6 tỷ USD (2024), tương đương mức tăng 28,6%.
Thặng dư thương mại: Việt Nam xuất siêu sang EU tăng từ 24,8 tỷ USD (2020) lên 34,9 tỷ USD.
Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách đa biên (Bộ Công Thương), khẳng định rằng các ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như nông sản, thủy sản, dệt may, da giày… đã và đang tận dụng rất hiệu quả các ưu đãi từ hiệp định.
“Chìa khóa vàng” từ cam kết xóa bỏ thuế quan
Sức hấp dẫn cốt lõi của EVFTA đến từ lộ trình cắt giảm và xóa bỏ rào cản thuế quan một cách toàn diện.
Ngay khi có hiệu lực: EU đã xóa bỏ thuế quan cho 85,6% số dòng thuế, tương đương 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.
Lộ trình 7 năm: EU cam kết xóa bỏ 99,2% số dòng thuế, tương đương 99,7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.
0,3% còn lại: Đối với các mặt hàng nhạy cảm (gạo, ngô ngọt, tỏi…), EU cấp cho Việt Nam hạn ngạch thuế quan (TRQs) với thuế suất trong hạn ngạch là 0%.
Về phía Việt Nam, chúng ta cũng cam kết xoá bỏ phần lớn thuế xuất khẩu đối với hàng hoá sang EU, mở ra cơ hội cho doanh nghiệp hai bên cùng phát triển.
Doanh nghiệp châu Âu cũng hưởng lợi và ngày càng tin tưởng
Lợi ích của EVFTA là con đường hai chiều. Các doanh nghiệp châu Âu cũng đang khai thác rất tốt những cơ hội tại thị trường Việt Nam.
Ưu đãi thuế quan là lợi ích hàng đầu
Báo cáo Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) Quý II/2025 của EuroCham cho thấy một sự thay đổi ngoạn mục:
Tỷ lệ doanh nghiệp EU xác định ưu đãi thuế quan là lợi ích nổi bật nhất của EVFTA đã tăng vọt từ 29% (QII/2024) lên đến 61% (QII/2025).
Đáng chú ý, một số doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận ròng tăng trung bình 8,7% nhờ EVFTA, cá biệt có doanh nghiệp báo cáo mức tăng lên đến 25%. Điều này chứng tỏ cả doanh nghiệp lớn (LSEs) và doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) của châu Âu đều đang hưởng lợi.
Hơn cả thuế quan: Tiếp cận thị trường chiến lược
EVFTA không chỉ là câu chuyện giảm thuế. Hiệp định này còn là cầu nối giúp doanh nghiệp EU:
Tiếp cận thị trường 100 triệu dân: Đặc biệt là tầng lớp trung lưu đang tăng trưởng nhanh của Việt Nam.
Cơ hội đầu tư FDI: Hưởng nhiều chính sách ưu đãi hấp dẫn.
Hợp tác công-tư (PPP): Tham gia vào các dự án phát triển cơ sở hạ tầng.
Việt Nam, với lực lượng lao động dồi dào hơn 55 triệu người, đang trở thành một hệ sinh thái chiến lược, giúp doanh nghiệp châu Âu hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Định vị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, EVFTA đang giúp Việt Nam củng cố vị thế là một trung tâm sản xuất – xuất khẩu đáng tin cậy.
Sự hợp tác không chỉ dừng ở thương mại. Chuyên môn của châu Âu trong các lĩnh vực như nông nghiệp bền vững, chuyển đổi số và năng lượng xanh đang kết hợp lý tưởng với thế mạnh và ưu tiên phát triển của Việt Nam. Ví dụ, công nghệ xanh từ châu Âu đang giúp nâng cao chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc cho nông sản, thủy sản Việt Nam – những mặt hàng chủ lực tại thị trường EU.
Hiện tại, Bộ Công Thương đang tích cực xây dựng Đề án Hệ sinh thái tận dụng các FTA, nhằm kết nối và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh hơn, đủ sức cạnh tranh và khẳng định thương hiệu trên trường quốc tế. EVFTA chính là nền tảng vững chắc cho mục tiêu này.
