Cập nhật tháng 5/2025 – Nghị định 58/2025/NĐ-CP
Tính đến tháng 5 năm 2025, Việt Nam đã có khoảng 150 dự án điện gió trên bờ với tổng công suất xấp xỉ 8.000 MW ký kết hợp đồng mua bán điện (PPA) với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Song song với điện gió trên bờ, điện gió ngoài khơi (ĐGNK) đang được xác định là trụ cột chiến lược trong lộ trình chuyển dịch năng lượng quốc gia.
Nhờ lợi thế bờ biển dài và điều kiện gió ổn định, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tiềm năng điện gió ngoài khơi lớn nhất Đông Nam Á, đặc biệt tại khu vực Nam Bộ và duyên hải Nam Trung Bộ. Theo định hướng của Chính phủ:
Trong 5 năm tới, công suất ĐGNK dự kiến đạt 6.000 MW
Đến năm 2050, tổng công suất ĐGNK có thể đạt 115.000 MW
Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam cần một khung pháp lý rõ ràng và nhất quán.
Trước đây, việc thiếu hướng dẫn chi tiết khiến nhiều nhà đầu tư tạm dừng hoặc thu hẹp hoạt động phát triển dự án điện gió ngoài khơi. Để tháo gỡ vướng mắc, Chính phủ đã ban hành Nghị định 58/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025, tạo hành lang pháp lý cho các dự án năng lượng tái tạo, bao gồm ĐGNK.
Nghị định 58 gồm 40 điều, 50 trang, đưa ra nhiều điểm mới so với dự thảo trước đó, trong đó đáng chú ý:
Nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong dự án ĐGNK từ 65% (dự thảo) lên tối đa 95%
Bãi bỏ yêu cầu tổng tài sản ròng 3 năm gần nhất phải lớn hơn tổng vốn đầu tư dự án
Quy định rõ các vấn đề liên quan đến an ninh – quốc phòng đối với dự án có yếu tố nước ngoài
Tuy nhiên, nhà đầu tư nước ngoài bắt buộc phải liên doanh với doanh nghiệp nhà nước hoặc doanh nghiệp do Nhà nước kiểm soát.
Theo Luật Đầu tư, ĐGNK là ngành nghề đầu tư có điều kiện. Nghị định 58 đã cụ thể hóa các điều kiện này, đặc biệt với nhà đầu tư nước ngoài:
Có kinh nghiệm thực tế: đã triển khai ít nhất một dự án điện gió ngoài khơi tại Việt Nam hoặc quốc tế, hoặc từng tham gia quản lý, thiết kế, thi công dự án ĐGNK
Năng lực tài chính: vốn góp tối thiểu bằng 15% tổng vốn đầu tư; tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên phần vốn góp ít nhất 20%
Thành lập liên doanh với doanh nghiệp nhà nước, sở hữu nước ngoài không vượt quá 95%
Được Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Ngoại giao chấp thuận
Cam kết ưu tiên sử dụng lao động, hàng hóa, dịch vụ trong nước trên cơ sở cạnh tranh
Tất cả nhà đầu tư phải tham gia đấu thầu
Giá điện chào thầu không vượt giá trần do Bộ Công Thương ban hành
Giá điện xuất khẩu không thấp hơn giá trần
Ngoại lệ đấu thầu: Thủ tướng có thể chỉ định doanh nghiệp nhà nước thực hiện dự án nếu dự án do doanh nghiệp 100% vốn nhà nước (hoặc công ty con 100%) đề xuất.
Việc chuyển nhượng cổ phần trong dự án ĐGNK có yếu tố nước ngoài phải được sự chấp thuận của các bộ ngành liên quan, với thời gian xử lý có thể kéo dài.
Nghị định 58 lần đầu tiên đưa ra tiêu chí rõ ràng cho việc lựa chọn đơn vị khảo sát dự án ĐGNK:
Có phương án khảo sát khả thi
Cam kết sử dụng nguồn lực trong nước theo nguyên tắc cạnh tranh
Không yêu cầu hoàn trả chi phí khảo sát
Có năng lực tài chính hoặc liên danh với đơn vị đủ năng lực
Được phê duyệt bởi BQP, BCA, BNG và Bộ Công Thương
Tuân thủ Luật Bảo vệ Môi trường, Luật Điện lực, bảo đảm an ninh dữ liệu và an toàn hàng hải
Nhằm thúc đẩy phát triển ĐGNK, Chính phủ áp dụng nhiều chính sách ưu đãi hấp dẫn:
Thuế TNDN ưu đãi 10%
Miễn thuế tối đa 4 năm, giảm 50% trong 9 năm tiếp theo
Miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu không sản xuất được trong nước
Miễn tiền thuê mặt biển trong giai đoạn xây dựng (tối đa 3 năm)
Giảm 50% tiền thuê mặt biển trong 12 năm vận hành
Miễn tiền sử dụng đất trong giai đoạn xây dựng
EVN cam kết mua tối thiểu 80% sản lượng điện trong thời gian trả nợ (tối đa 15 năm)
Chủ đầu tư dự án ĐGNK được phép xây dựng nhà máy điện để tự sử dụng cho hoạt động sản xuất (ví dụ: sản xuất hydro xanh). Trong trường hợp này, chỉ cần thông báo cho Sở Công Thương địa phương.
Phần điện dư có thể bán cho EVN, tuy nhiên EVN chỉ bắt buộc mua tối đa 10% tổng công suất, với giá mua theo giá thị trường bình quân năm trước.
Khi kết thúc vòng đời dự án, chủ đầu tư phải tháo dỡ toàn bộ công trình trong thời hạn từ 1–5 năm, tùy quy mô và tính chất dự án, nhằm bảo đảm an toàn hàng hải và môi trường biển.
Bài viết được xây dựng trên cơ sở các văn bản pháp luật hiện hành sau:
Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 03/03/2025 của Chính phủ về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng tái tạo và năng lượng mới (Nghị định 58).
Luật Đầu tư số 61/2020/QH14, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 03/2022/QH15.
Luật Điện lực số 28/2004/QH11, được sửa đổi, bổ sung các năm 2012 và 2018.
Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Quy hoạch điện VIII ban hành theo Quyết định số 500/QĐ-TTg ngày 15/5/2023 của Thủ tướng Chính phủ.
Các nội dung về điều kiện đầu tư, tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài, đấu thầu, lựa chọn đơn vị khảo sát, ưu đãi đầu tư và nghĩa vụ tháo dỡ dự án được trích dẫn và phân tích chủ yếu từ Nghị định 58/2025/NĐ-CP.
Điện gió ngoài khơi đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện cam kết giảm phát thải CO₂, đa dạng hóa nguồn năng lượng và từng bước loại bỏ nhiệt điện than vào năm 2045. Chính phủ dự kiến ĐGNK sẽ chiếm 15% tổng công suất điện quốc gia trong tương lai.
Bên cạnh đó, xuất khẩu điện gió ngoài khơi mở ra cơ hội hội nhập năng lượng khu vực, song đòi hỏi tiếp tục có các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ như giá điện ưu đãi, bảo lãnh tài chính và trợ cấp giai đoạn đầu.
Nếu được triển khai đồng bộ, điện gió ngoài khơi không chỉ mang lại nguồn năng lượng bền vững, mà còn góp phần củng cố chủ quyền biển đảo và nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ năng lượng tái tạo toàn cầu.
