Việt Nam Xuất Khẩu Điện Sạch Sang Malaysia & Singapore: Mở Ra Kỷ Nguyên Năng Lượng Xanh Mới

Chiều ngày 26/5, tại Kuala Lumpur, Malaysia, dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim và Thủ tướng Singapore Lawrence Wong, các tập đoàn năng lượng hàng đầu của ba quốc gia đã chính thức trao thỏa thuận hợp tác phát triển dự án xuất khẩu điện sạch từ Việt Nam sang Malaysia và Singapore.

Khởi Đầu Hợp Tác Tam Phương, Hiện Thực Hóa Lưới Điện ASEAN

Thỏa thuận này đánh dấu một bước khởi đầu quan trọng, khẳng định cam kết chung của Việt Nam, Malaysia và Singapore trong việc thúc đẩy thương mại điện sạch xuyên quốc gia. Đây là một cột mốc ý nghĩa, thể hiện quyết tâm chung trong việc hiện thực hóa tầm nhìn về Lưới điện ASEAN (APG), tăng cường kết nối năng lượng khu vực theo hướng bền vững và linh hoạt hơn.

Theo thỏa thuận, Liên danh Năng lượng Malaysia (MYEC) gồm Tenaga Nasional Berhad (TNB) và Petroliam Nasional Berhad (PETRONAS) sẽ hợp tác với Tổng Công ty cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) thuộc Petrovietnam và Công ty Sembcorp Utilities Pte Ltd (Singapore). Mục tiêu chính là khai thác tiềm năng năng lượng tái tạo dồi dào của Việt Nam, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, để sản xuất và xuất khẩu điện sạch xuyên biên giới.

Các bên sẽ cùng nhau nghiên cứu tính khả thi của việc xuất khẩu điện sạch từ Việt Nam sang Malaysia và Singapore thông qua tuyến cáp ngầm, kết nối với lưới điện quốc gia của bán đảo Malaysia. Đồng thời, dự án cũng sẽ xem xét khả năng bổ sung nguồn điện và hệ thống lưu trữ để đảm bảo tính ổn định cho toàn bộ hệ thống. Quá trình phát triển dự án sẽ có sự phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng của các quốc gia liên quan, từng bước hoàn thiện các thủ tục phê duyệt cần thiết.

Mở Ra Mô Hình Hợp Tác Năng Lượng Tái Tạo Tiềm Năng

Thỏa thuận ba bên này là bước tiến quan trọng trong phát triển hạ tầng xanh xuyên biên giới, khai thác tối đa tiềm năng năng lượng tái tạo của Việt Nam. Dự án không chỉ hướng tới việc mở ra một mô hình hợp tác năng lượng tái tạo xuyên biên giới có thể mở rộng trong khu vực Đông Nam Á, mà còn đưa khu vực trở thành hình mẫu toàn cầu về giải pháp khử carbon và chuyển dịch năng lượng dựa trên nền tảng hợp tác.

Là thành viên tích cực của ASEAN, Việt Nam đang thúc đẩy tầm nhìn chiến lược trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của khu vực. Với cam kết mạnh mẽ trong việc phát triển năng lượng sạch, giảm phát thải và đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng tại Đông Nam Á, hợp tác này sẽ mở ra cơ hội kinh tế mới, thúc đẩy tăng trưởng xanh, tạo ra nhiều việc làm chất lượng cao, đồng thời củng cố cam kết chung của ASEAN về một hệ sinh thái năng lượng bền vững với phát thải thấp.

ASEAN Và Kinh Nghiệm Mua Bán Điện Sạch Xuyên Biên Giới

Việc mua bán điện sạch xuyên biên giới không phải là điều mới mẻ đối với các quốc gia ASEAN. Trước đó, nhiều thỏa thuận quan trọng liên quan đến năng lượng sạch đã được ký kết nhằm đảm bảo an ninh năng lượng cho khu vực:

• Dự án Tích hợp Điện Năng Lào – Thái Lan – Malaysia – Singapore (LTMS-PIP): Đây là dự án mua bán điện đa phương tiên phong và là hình mẫu cho toàn khu vực.
  
  
  • Giai đoạn 1 (06/2022 – 06/2024): Đã thành công trong việc mua bán 100 MW điện năng (chủ yếu từ thủy điện) từ Lào đến Singapore thông qua hệ thống lưới điện của Thái Lan và Malaysia, chứng minh tính khả thi của việc mua bán điện đa quốc gia.
  • Giai đoạn 2 (bắt đầu từ 09/2024): Công suất mua bán điện sẽ tăng gấp đôi lên 200 MW, với sự tham gia của Malaysia với vai trò là một bên cung cấp điện, biến dự án thành mô hình thương mại điện đa chiều.
• Giao dịch năng lượng tái tạo Malaysia – Singapore: Tháng 12 năm 2024 đánh dấu lần đầu tiên năng lượng tái tạo từ Malaysia được giao dịch xuyên biên giới sang Singapore. Sembcorp (Singapore) đã mua 50 MW điện xanh (từ thủy điện và điện mặt trời) của Malaysia thông qua đấu thầu cạnh tranh, mở đường cho các hoạt động thương mại điện năng lượng tái tạo song phương khác.
  
  

Do hạn chế về tài nguyên tái tạo trong nước, Singapore là quốc gia tích cực nhất trong việc thúc đẩy nhập khẩu điện sạch. Ngoài các dự án với Lào, Malaysia và Việt Nam, Singapore đã ký nhiều biên bản ghi nhớ (MOU) và thỏa thuận hợp tác với Indonesia (nhập khẩu 2 GW điện carbon thấp) và Campuchia (nghiên cứu kế hoạch nhập khẩu 1 GW điện tái tạo).

Việc mua bán điện tái tạo được định hướng bởi Kế hoạch Hành động Hợp tác Năng lượng ASEAN (APAEC), hiện đang trong Giai đoạn 2 (2021-2025). Các nước thành viên đang thảo luận về kế hoạch cho giai đoạn sau năm 2025, tập trung vào các giải pháp mới cho chuyển dịch năng lượng.

Để hiện thực hóa tầm nhìn Lưới điện ASEAN (APG), các chuyên gia và nhà hoạch định chính sách nhận định khu vực cần thành lập một thể chế năng lượng khu vực để điều phối và thống nhất các quy định, tiêu chuẩn kỹ thuật lưới điện, xây dựng cơ chế định giá truyền tải minh bạch, và phát triển thị trường Chứng chỉ Năng lượng Tái tạo (RECs). Đây là những yếu tố then chốt để tạo thuận lợi cho việc truyền tải điện qua các nước thứ ba và công nhận các nguồn năng lượng sạch xuyên biên giới một cách minh bạch.